Venezolanen willen af van Maduro

Handtekeningenactie Tegenstanders van de autoritaire president hebben dit weekend een groot succes geboekt. Zij stevenen af op een referendum.

Er lijkt een lichtpuntje voor de Venezolaanse oppositie in haar strijd om van de linkse president Nicolás Maduro af te komen: maar liefst 600.000 Venezolanen plaatsten afgelopen weekend hun handtekening onder een document om de procedure te openen voor een referendum waarmee Maduro kan worden afgezet. Dat was drie keer zo veel als nodig.

Hoewel het voor de oppositie nog veel te vroeg is om te juichen en de autoritaire Maduro heeft gezegd dat hij zijn termijn, die loopt tot 2019, hoe dan ook zal uitzitten, was oppositieleider Henrique Capriles optimistisch. „We gaan de Venezolanen redden van de ondergang. We gaan de alleenheerser van zijn troon stoten.”

Toen de oppositie vorige week begon met het verzamelen van handtekeningen, vormden zich overal in het land kilometerslange rijen van mensen die hun handtekening wilden plaatsen. Volgens een recente opiniepeiling wil 70 procent van de Venezolanen af van de linkse Maduro, die het land bestuurt sinds de dood van de populistische Hugo Chávez in 2013.

Energietekort door El Niño

Venezuela kampt met een enorme economische crisis, zoals een torenhoge inflatie: meer dan 200 procent en nog steeds stijgend. De oorzaak ligt deels in de daling van de internationale olieprijzen, maar de oppositie beschuldigt Maduro van wanbeleid. Aan vrijwel alles is een tekort. Voedsel en medicijnen zijn schaars. Voor vrijwel alle levensmiddelen en zaken als zeep, toiletpapier en maandverband staan de Venezolanen dagelijks uren in de rij. Daarnaast is er in het olierijke Venezuela een chronisch tekort aan energie, deels ten gevolge van een droogte veroorzaakt door El Niño.

Maduro lanceerde de afgelopen week een aantal noodmaatregelen, zoals het inkorten van de werk- en schoolweek en regelmatige onderbreking van de stroomvoorziening om energie te besparen. Dit weekend werd plotseling de Venezolaanse tijdzone aangepast: de klok werd een half uur vooruitgezet, zodat het ’s avonds langer licht is.

De onvrede van de Venezolanen uitte zich vorig jaar al bij de parlementsverkiezingen, die glansrijk werden gewonnen door de oppositie. Maar de vreugde en de hoop op verandering waren van korte duur. Maduro begon onmiddellijk het parlement te dwarsbomen om te voorkomen dat belangrijke veranderingen worden doorgevoerd. Zo benoemde hij extra regeringsgezinde rechters in het Hooggerechtshof en werden drie parlementsleden in het parlement niet geïnstalleerd wegens vermeende verkiezingsfraude.

Maduro werkt parlement tegen met nieuwe leden van het Hooggerechtshof

Daardoor raakte de oppositie haar tweederdemeerderheid in het parlement kwijt. Daarmee verloor ze ook een belangrijk wapen om werkelijke veranderingen te kunnen bewerkstellingen, zoals wetswijzigingen en benoemingen.

In het kat-en-muisspel tussen het parlement enerzijds en van Maduro en belangrijke instituties als het Hooggerechtshof anderzijds werd bijvoorbeeld een wetsvoorstel om gevangen oppositieleden vrij te laten, getroffen door een veto van Maduro. Vorige maand werd een poging om het mandaat van Maduro’s regeertermijn in te korten, van tafel geveegd door het Hooggerechtshof.

De oppositie heeft met de 600.000 handtekeningen voor een referendum een eerste succes geboekt in haar pogingen van Maduro af te komen. Parlementsvoorzitter Enrique Marquez zei dat het extreem hoge aantal handtekeningen de stem van het volk onderstreepte.

Deze week worden de handtekeningen aan de nationale kiescommissie gegeven. Die moet beslissen of de handtekeningen aan de eisen voldoen en de procedure verder gaat. Dat kan nog spannend worden, want het is een regeringsgezind orgaan. Voor het tot een referendum komt, moeten eerst nog 4 miljoen kiesgerechtigden in het land van 31 miljoen inwoners een petitie tekenen.

Referendum traineren

Critici vermoeden dat Maduro en zijn aanhang er alles aan zullen doen om de gang van zaken rondom het referendum te vertragen. Want als het de oppositie niet lukt Maduro af te zetten voor de laatste twee jaren van zijn regeertermijn zijn ingegaan, neemt de vicepresident de macht over als Maduro het veld moet ruimen.

De oppositie wil dat voorkomen en wil daarom haast maken. „We willen nieuwe verkiezingen en we zullen ervoor vechten dat die dit jaar worden gehouden. Het referendum moet zo snel worden gehouden”, aldus oppositieleider Capriles.