Nieuwe baas AF-KLM vertrouweling Élysée

Air France-KLM Jean-Marc Janaillac (63) van het Franse transportbedrijf Transdev moet Alexandre de Juniac opvolgen bij de luchtvaartmaatschappij.

Jean-Marc Janaillac op archiefbeeld van juni 2015. Foto: Eric Piermont / AFP

De veelgehoorde kritiek op Alexandre de Juniac was dat hij bij zijn aantreden als topman van Air France in 2011 vanuit de politiek ‘geparachuteerd’ was. Als voormalig kabinetsdirecteur van minister Christine Lagarde en vertrouweling van oud-president Nicolas Sarkozy kende hij de Franse staat tot in de finesses, terwijl de vakbonden hem altijd als buitenstaander bleven beschouwen.

Zijn opvolger, Jean-Marc Janaillac, loopt hetzelfde risico. De man die zondag is voorgedragen om uiterlijk eind juli bestuursvoorzitter te worden, is een vertrouweling van president François Hollande. Ze studeerden samen aan de prestigieuze economieopleiding HEC en aan de bestuurdersschool ENA maakten ze, met bijvoorbeeld de ministers Sapin en Royal, deel uit de fameuze jaargang Promotion Voltaire (1980).

Maar anders dan Hollande heeft Janaillac (63) overwegend buiten de politiek geopereerd. Hij was drie jaar onderdirecteur van de kleine Franse luchtvaartmaatschappij AOM (later opgegaan in Swissair) en directeur-generaal bij het Parijse openbaarvervoerbedrijf RATP. Mede onder zijn leiding is dat bedrijf internationaal een grote speler geworden, met een omzet buiten Frankrijk van bijna 800 miljoen euro.

Collegiaal bestuurder

Als lid van het campagneteam van Hollande hoopte Janaillac na diens verkiezingsoverwinning in 2012 de leiding van Aéroports de Paris over te nemen. Maar die baan was al aan iemand anders beloofd. Hij weigerde, volgens het weekblad L’Obs, vervolgens om directeur van Hollandes kabinet op het Élysée te worden. Wel werd hij bestuursvoorzitter van het in zwaar weer verkerende transportbedrijf Transdev, in Nederland onder meer actief als Connexxion en Veolia.

In die rol maakte Janaillac deel uit van de economische delegatie bij het bezoek van Hollande in 2014 aan Den Haag en vorig jaar droeg het Franse ministerie van Buitenlandse Zaken hem voor als de Franse vicevoorzitter van het zogenoemde Initiative Franco-Néerlandaise, een bilaterale vriendschapsraad die formeel wordt geleid door de ministers Bert Koenders en Jean-Marc Ayrault. Zijn volgens ingewijden „collegiale wijze van besturen” past bij de Nederlandse werkverhoudingen.

Al vijftien maanden na zijn aantreden bij Transdev liet Janaillac weten een jaar voor te lopen op zijn doelstellingen: de schuld van het bedrijf was bijna gehalveerd en de verliezen waren scherp teruggebracht. Afgelopen jaar zette Transdev onder zijn leiding in negentien landen 6,6 miljard euro om. Hij had nooit een grote multinational geleid, maar slaagde erin de rust bij het bedrijf te herstellen.

‘Zeker geen sukkel’

„Al komt hij vriendelijk over en wordt hij nooit boos, het is zeker geen sukkel”, zei voormalig staatssecretaris (onder Sarkozy) Anne-Marie Idrac daarover in een groot portret in L’Obs. Zo liet Janaillac zeer tegen de zin van zijn politieke bondgenoten vorig jaar de onder Transdev vallende noodlijdende veermaatschappij SNCM uit Marseille failliet verklaren. „Hij weet heel goed waar hij naartoe wil en hoe hij daar op systematische en georganiseerde wijze komt”, zei Idrac.

Maar dat was voordat hij nu zal worden geconfronteerd met de piloten van Air France. Nu Air France-KLM in 2015, vooral dankzij een lage olieprijs, voor het eerst in jaren weer een beetje winst heeft gemaakt, weigeren zij akkoord te gaan met een plan om meer vlieguren te maken voor hetzelfde geld. Een nieuwe staking in september is niet uitgesloten.

Hij weigerde directeur van het kabinet van president Hollande te worden

Het is een van de redenen dat de interne favoriet, Air France-directeur Frédéric Gagey, uiteindelijk door de selectiecommissie niet is voorgedragen voor de opvolging van De Juniac: ook hem lukte het niet de piloten weer aan boord te krijgen. De gedroomde kandidaat van de Franse politiek, Airbus-baas Fabrice Brégier, zou zijn vingers niet aan Air France-KLM hebben willen branden.

De hoop is dat een relatieve buitenstaander met bewezen onderhandelingskwaliteiten er wél in slaagt het bedrijf in de strijd met maatschappijen uit de Golfstaten weer concurrerend te krijgen. Daarbij kunnen zijn korte lijntjes met het Élysée een voordeel zijn: het is de president aan de vooravond van de verkiezingen veel waard om te laten zien dat een zelfverklaard sociaal-democraat als Janaillac een moeilijk bedrijf als Air France-KLM kan vlottrekken.

De leiding van het bedrijf is zondag akkoord gegaan met zijn benoeming, eind mei moeten de aandeelhouders nog instemmen. De Franse staat brengt daarbij ruim 35 procent van de stemmen uit, waardoor een meerderheid binnen bereik ligt.