De PvdA viert haar verjaardag – en steggelt over Samsom

De PvdA vierde zondag haar zeventigjarig bestaan met een festival in Utrecht. Het werd terugkijken en vooruit: want wie gaat straks leiden?

Burgemeester Ahmed Aboutaleb van Rotterdam, partijvoorzitter Hans Spekman en partijleider Diederik Samsom, op het partijfeest in Utrecht. foto Jerry Lampen / ANP

Bij het Vorstelijk Complex in de Utrechtse volkswijk Zuilen ziet het er zondagmiddag even na twaalf uur inderdaad uit als een verjaardagsfeestje: partijleden kletsen met elkaar in het zonnetje onder het genot van een bakje koffie of eerste biertje. Ook de ballonnen ontbreken niet op de rood en wit siert de toegangspoort van het Festival van de Arbeid, waar de PvdA dit weekend haar zeventigjarig bestaan vierde.

„Bij de PvdA is altijd wat te vieren”, vindt Richard van de Burgt, fractievoorzitter van de afdeling Geldrop-Mierlo. „Maar als mensen hun kop boven het maaiveld uitsteken, vangen die vaak ook de klappen op.”

Het mooie weer en de goede sfeer kunnen niet verhullen dat de jubilerende Partij van de Arbeid zware tijden doormaakt: na vier jaar regeren met de VVD staat de PvdA op een enorm verlies in de peilingen en het leiderschap van partijleider Diederik Samsom wordt openlijk betwist.

Dit weekend meldde NRC dat vicepremier Lodewijk Asscher serieus overweegt om zich later dit jaar kandidaat te stellen voor het lijsttrekkerschap van de partij, iets wat Samsom zelf ook opnieuw ambieert. Een andere naam die veelvuldig valt is die van de Rotterdamse burgemeester Ahmed Aboutaleb, die zaterdag overigens zei dat hij Samsom „niet in de weg wil staan” als die door wil als leider.

Een nare partner

Binnen in het Vorstelijk Complex staan kartonnen beeltenissen van PvdA-leiders zoals Joop den Uyl en Wim Kok en worden beelden van het verleden vertoond. Onder luid applaus stelt een geëmotioneerde PvdA-voorzitter Hans Spekman zondagmiddag dat de PvdA „ongelooflijk trots” op dat verleden mag zijn. „Wij hebben na de oorlog van een verscheurd land weer een eenheid weten te maken en de verzorgingsstaat is de grote verdienste van de sociaal-democratie.”

De opdracht van de PvdA is nog lang niet klaar, benadrukt Spekman. „We zien weer scheuren en spanningen in de samenleving ontstaan en ongelijke kansen. Dat oplossen is onze opdracht voor het komende verkiezingsjaar.”

Kritiek op de keuzes van de laatste jaren klinkt ook, in gesprekken met aanwezige PvdA’ers. Harrie Broeders, penningmeester van de PvdA Gilze en Rijen en „net als de PvdA 70 jaar”, denkt dat het regeren met de VVD de PvdA geen goed heeft gedaan. „We hebben ons eigen verhaal niet goed kunnen vertellen, te veel aan consensuspolitiek moeten doen.”

Partijleider Samsom vertelt later op de dag hoe moeilijk samenwerken met de VVD („een nare partner”) voor hem is geweest. „Je moet je voorstellen dat je in een Ferrari rijdt, terwijl je dat niet helemaal onder de knie hebt en de weg slecht verlicht is. En dan zit er ook nog iemand naast je zit die heel de tijd de andere kant op wil.”

De meeste aanwezigen zijn het erover eens dat de VVD er de laatste jaren beter in is geslaagd de compromissen van het kabinetsbeleid als eigen successen te vieren. Of, zoals Samsom het verwoordt: „Na het sluiten van een zwaarbevochten compromis gaat de VVD naar de kroeg, terwijl wij onze knopen tellen en vaststellen wat we hebben gemist.”

Wij hebben een luxepositie

Is Samsom nog wel de juiste man om de partij bij volgende verkiezingen te leiden? Van de Burgt uit Geldrop-Mierlo vindt van wel. Hij stelt dat zijn partij lef heeft getoond door te regeren. „Als je je op dit moment laat leiden door de peilingen kom je niet vooruit. Samsom heeft een koers uitgezet, wij moeten hem vertrouwen geven en steunen.”

Tjeerd Couperus, PvdA-lid uit het Friese Menameradiel, ziet het anders. „Als ik nu in de positie van Samsom zat, zou ik me afvragen: zou een ander het niet beter doen? Samsom was te veel een extra kabinetslid.”

Over wie de partij in plaats van Samsom zou moeten leiden, zijn de PvdA’ers het niet eens. Asscher, niet bij de festiviteiten in Utrecht vanwege een vakantie, is „een goede bestuurder”, maar ook „te zachtaardig”. Harrie Broeders suggereert dat minister van Financiën Jeroen Dijsselbloem ook wel eens genoemd mag worden. „Hij is rustig en legt zijn verhaal duidelijk uit.”

Over één ding zijn de PvdA’ers het wél eens: het zou voor de partij goed zijn als er een lijsttrekkersverkiezing komt. In de woorden van Tweede Kamerlid Yasemin Çegerek: „Andere partijen moeten soms met een vergrootglas zoeken naar een geschikte leider, wij hebben een luxepositie met meerdere goede leiders en bestuurders.”

Ook Samsom benadrukt aan het einde van de dag dat de sociaal-democratie toekomst heeft. „We zijn van ver gekomen, maar onze opdracht is nog niet af. Het is soms zwaar, maar het was nog nooit zo hard nodig.”