Janaillac: zachtmoedig, buitenstaander en vriend van Hollande

Foto ANP

De veelgehoorde kritiek op Alexandre de Juniac was dat hij bij zijn aantreden als topman van Air France in 2011 vanuit de politiek ‘geparachuteerd’ was. Als voormalig kabinetsdirecteur van minister Christine Lagarde en vertrouweling van oud-president Nicolas Sarkozy kende hij tot in de finesses de Franse staat, maar de vakbonden bleven hem altijd als buitenstaander beschouwen.

Zijn zeer waarschijnlijke opvolger, Jean-Marc Janaillac, loopt hetzelfde risico. De man die volgens bronnen van NRC in Nederland en Frankrijk dinsdag wordt voorgedragen aan de raad van commissarissen van Air France-KLM als nieuwe bestuursvoorzitter, is een vertrouweling van de huidige Franse president, François Hollande. Ze studeerden samen aan de prestigieuze economie-opleiding HEC en aan de bestuurdersschool ENA maakten ze, met bijvoorbeeld ook de ministers Sapin en Royal, deel uit van de fameuze jaargang ‘Promotion Voltaire’ (1980).

Buiten de politiek

Maar anders dan Hollande heeft Janaillac (63) overwegend buiten de politiek geopereerd. Hij was drie jaar onderdirecteur van de kleine Franse luchtvaartmaatschappij AOM (later opgegaan in SwissAir) en directeur-generaal bij het Parijse openbaarvervoerbedrijf RATP. Mede onder zijn leiding is dat bedrijf internationaal een grote speler geworden, met een omzet van bijna 800 miljoen euro.

Als lid van het campagneteam van Hollande hoopte hij na diens verkiezingsoverwinning in 2012 de leiding van Aéroports de Paris over te nemen. Maar die baan bleek al aan iemand anders beloofd. Hij weigerde, volgens het weekblad L’Obs, vervolgens om directeur van Hollandes kabinet op het Élysée te worden. Wel werd hij bestuursvoorzitter van het in zwaar weer verkerende transportbedrijf Transdev, in Nederland onder andere actief onder de naam Connexxion.

In die rol maakte hij deel uit van de economische delegatie toen Hollande in 2014 Den Haag bezocht en vorig jaar droeg het Franse ministerie van Buitenlandse Zaken hem voor als de Franse vicevoorzitter van het zogenoemde ‘Initiative Franco-Néerlandaise’, een bilaterale vriendschapsraad die formeel geleid wordt door de ministers Bert Koenders en Jean-Marc Ayrault. Zijn volgens ingewijden „collegiale wijze van besturen” past bij de Nederlandse werkverhoudingen.

“Geen sukkel”

Al vijftien maanden na zijn aantreden bij Transdev liet Janaillac weten een jaar voor te lopen op zijn doelstellingen: de schuld van het bedrijf was bijna gehalveerd en de verliezen waren scherp teruggebracht. Afgelopen jaar zette Transdev onder zijn leiding in totaal negentien landen 6,6 miljard euro om. Hij had nooit een grote multinational geleid, maar slaagde erin de rust bij het bedrijf te herstellen.

„Al komt hij vriendelijk over en wordt hij nooit boos, het is zeker geen sukkel”, zei voormalig staatssecretaris (onder Sarkozy) Anne-Marie Idrac daarover in een groot portret in L’Obs. Zo liet hij zeer tegen de zin van zijn politieke bondgenoten vorig jaar de onder Transdev vallende noodlijdende veermaatschappij SNCM uit Marseille failliet verklaren. „Hij weet heel goed waar hij naartoe wil en hoe hij daar op systematische en georganiseerde wijze komt.”

Maar dat was voor hij met de piloten van Air France geconfronteerd zou worden. Nadat, vooral dankzij een lage olieprijs, Air France-KLM in 2015 voor het eerst in jaren weer een beetje winst maakte, weigeren zij akkoord te gaan met een plan om meer vlieguren te maken voor hetzelfde geld. Een nieuwe staking in september is niet uitgesloten.

Buitenstaander

Het is een van de redenen dat de interne favoriet, Air France-directeur Frédéric Gagey, uiteindelijk door de selectiecommissie niet is voorgedragen voor de opvolging van groepsbaas De Juniac: ook hem lukte het niet de piloten weer aan boord te krijgen. De gedroomde kandidaat van de Franse politiek, Airbus-baas Fabrice Brégier, zou zijn vingers niet aan Air France-KLM hebben willen branden.

De hoop is nu dat een relatieve buitenstaander met bewezen onderhandelingskwaliteiten en een iets zachtmoediger karakter dan De Juniac er wél in slaagt het bedrijf in de harde strijd met maatschappijen uit de Golfstaten weer concurrerend te krijgen.

Daarbij kunnen zijn korte lijntjes met het Élysée tot voordeel zijn: het is de president aan de vooravond van de Franse verkiezingen veel waard om te laten zien dat een zelfverklaard sociaaldemocraat als Janaillac in staat is een moeilijk bedrijf als Air France-KLM vlot te trekken. Als de raad van commissarissen dinsdag akkoord is met zijn benoeming, dan moeten eind mei de aandeelhouders van het bedrijf nog instemmen. Dat is door het dubbele stemrecht van de Franse staat (eigenaar van 17,6 procent van de aandelen) een formaliteit.