Vredesakkoord na ambtenarenruzie

Vakbonden Afgelopen herfst stonden FNV en CNV nog tegenover elkaar in de rechtbank. Achter de schermen is de ruzie bijgelegd.

Foto ANP

Heel stilletjes hebben de grootste vakbonden FNV en CNV zich verzoend na hun straatruzie over de ambtenaren-cao’s vorig jaar. Na masseerwerk van de commissaris van de koning in Noord-Brabant en stevige praatsessies hebben de bonden en PvdA-ministers Plasterk (Binnenlandse Zaken) en Asscher (Sociale Zaken) een vredesakkoord getekend.

Een belangrijke afspraak is dat er een werkgroep van werkgevers, vakbonden en regeringsvertegenwoordigers komt „voor vernieuwing van de arbeidsverhoudingen in de publieke sector” met een onafhankelijke voorzitter. Wie, dat is nog onbekend.

Tot twee keer toe stonden de overheidsvakbonden afgelopen herfst nog in volle rechtszalen tegenover elkaar. FNV-leider Ton Heerts noemde het op Het Journaal „onbegrijpelijk, ongehoord en eigenlijk onbeschoft” om een loonakkoord te sluiten zonder zijn bond. De FNV riep alle 2,8 miljoen deelnemers van pensioenfonds ABP op tégen te stemmen. Agenten, trambestuurders, vuilnismannen en andere ambtenaren voerden acties.

De ruzie ontstond op de late avond van 9 juli vorig jaar, de laatste dag voor het politieke zomerreces. Zonder de FNV sloten CNV, het Ambtenarencentrum en CMHF met de overheid een raamovereenkomst voor 800.000 mensen binnen de overheid en onderwijs. Het ging om een loonsverhoging van 5,05 procent, die deels werd betaald via de pensioenen bij pensioenfonds ABP. Na vier jaar op de ‘nullijn’ konden ambtenaren weer nieuwe cao’s tegemoet zien.

Vertrouwelijke e-mails

De FNV was woest en noemde het akkoord „een sigaar uit eigen doos”. De advocaat van de bond sprak over een „dictaat”, gericht op „wetsontduiking”, waar maar een paar uur formeel over onderhandeld zou zijn. Maar volgens de andere bonden was het akkoord legitiem en was er weken over gepraat. Als bewijs lieten ze e-mails van FNV-vicevoorzitter Ruud Kuin in de rechtbank voorlezen – die volgens Kuin strikt vertrouwelijk waren.

Voor de FNV was de affaire pijnlijk. De bond verloor ook in hoger beroep en bij een FNV-referendum onder ABP-deelnemers bleef de opkomst steken op 1,5 procent. Toen dat voorbij was, spraken Heerts en Kuin met voorzitter Maurice Limmen en onderhandelaar Patrick Fey van CNV af in het Van der Valk-restaurant in Vianen. „Voor een openhartig gesprek”, zegt Kuin. „Dit moet niet te lang duren, dachten we allemaal.”

Het kabinet vroeg Wim van de Donk, commissaris van de koning in Noord-Brabant, eind vorig jaar om alle partijen weer aan tafel te krijgen. In december was een eerste avondsessie in Den Haag met alle kopstukken, zoals Plasterk en Asscher, Heerts en Kuin, Limmen en Fey, ABP-voorzitter Corien Wortmann-Kool, de Vereniging van Nederlandse gemeenten (VNG) en de onderwijswerkgevers PO en VO.

Twee weken geleden zijn de voorzitters van vakcentrales van overheids- en onderwijspersoneel nog eens koffie gaan drinken op het kantoor van CNV in Utrecht. „Om terug te kijken waar we elkaar zijn kwijtgeraakt en hoe we dat in de toekomst kunnen voorkomen”, zegt Fey.

Na alle oorlogsretoriek is het vredesakkoord, dat eind maart is getekend, stilletjes online gezet. Kuin: „Het ligt voor iedereen gevoelig. We vonden het niet nodig om hiermee triomfantelijk naar buiten te treden.”

In het akkoord staat dat voortaan duidelijk onderscheid wordt gemaakt tussen formeel en informeel overleg. Ook is er geld gereserveerd om te kijken of de ABP-pensioenen weer de loonontwikkeling in plaats van de prijzen kunnen volgen. Uiterlijk in 2020 wordt dit besproken.

Saillant detail: werkgevers in overheid en onderwijs hebben de verklaring níet ondertekend. „Het waren er te veel”, zegt Kuin. „De een wilde wel, de ander niet. Dat duurde te lang.” De VNG zegt in een reactie het akkoord te steunen, alleen niet álle afspraken.