‘Voor je het weet sta je voor de rechter’

Het modelcontract dat Brainnet opstelde werd eerst afgekeurd. De nieuwe wet voor zzp’ers is vaag, vindt de inhuurspecialist.

Foto iStock / beeldbewerking NRC fotodienst

Het klinkt heel simpel op de site van de Belastingdienst. Wil je als zelfstandige of als opdrachtgever je eigen modelovereenkomst? Stel er een op, even mailen en de Belastingdienst doet zijn best om hem binnen zes weken te beoordelen.

Maar Brainnet in Nieuwegein heeft acht maanden moeten wachten op goedkeuring. De kosten van het juridisch en fiscaal advies lopen volgens directeur Tjebbe van Oostenbruggen (36) tegen een ton. Brainnet (omzet 310 miljoen euro, 60 medewerkers) is een „inhuurspecialist” die personeel voor andere bedrijven verzorgt. Het kantoor zoekt kandidaten, stelt contracten op, regelt betalingen en neemt voor klanten ook fiscale risico’s over.

Via Brainnet werken 4.000 flexwerkers, van wie zo’n 1.500 zzp’ers, bij bijvoorbeeld banken, verzekeraars, en energiebedrijven. „Iedereen krijgt van ons nu een nieuw contract”, zegt Van Oostenbruggen. „Dat is op zich het goede. We moeten iedereen herbeoordelen en het risico op naheffingen afwegen: is dit een zzp’er of niet?”

In juli 2015 diende Brainnet voor het eerst zijn eigen modelcontract in. In september kwam de Belastingdienst langs en leek alles in orde. Maar eind vorig jaar kwam alsnog een brief van vijf kantjes met aanpassingen. „De boodschap was: pak gewoon het al goedgekeurde modelcontract van werkgeversvereniging VNO-NCW. Maar die overeenkomst vinden wij veel te summier én wij waren al maanden in gesprek met de fiscus.”

Binnen twee weken moest Brainnet een aangepaste versie indienen. De overeenkomst moest vooral simpeler, zegt de directeur. „Voorheen namen we altijd gedragsvoorschriften, ethische codes en andere protocollen op in onze contracten. Die moesten er uit, want die bepalingen hadden voor de Belastingdienst de zweem van een machtsverhouding, terwijl een zzp’er zelfstandig in opdracht werkt.”

De nieuwe wet rond modelovereenkomsten is nog erg onduidelijk, vindt Van Oostenbruggen. „Loondienst is in de wet helder omschreven, maar er is geen definitie van een zzp’er. Hoe kun je het ondernemerschap van zzp’ers dan beoordelen en handhaven tegen de inzet van schijnzelfstandigen?”

In het modelcontract van Brainnet en VNO-NCW staat ook dat zzp’ers niet langer mogen worden ingezet dan wat „gangbaar in de branche” is – anders zijn het werknemers. „Maar wat is gangbaar voor welke functie in welke branche? Het staat nergens omschreven en dus zijn we overgeleverd aan de beoordeling van de Belastingdienst. Als een overijverige ambtenaar er over vier jaar heel anders over denkt, dan krijg je discussie en sta je voor je het weet voor de rechter.”

De Belastingdienst heeft eerder gezegd alle goedgekeurde modelovereenkomsten als voorbeelden online te zullen zetten. Ook Brainnet heeft hier desgevraagd toestemming voor gegeven, maar de fiscus heeft laten weten het contract toch niet te publiceren. „En dat ze zelfs twijfelen of ze überhaupt nog goedgekeurde modelovereenkomsten willen publiceren! De intentie was toch om de markt zo te helpen en de regeldruk te verlagen?”

De Belastingdienst wil nog steeds specifieke modelcontracten publiceren, maar denkt nog na over een overzichtelijke presentatie, aldus een woordvoerder. Zzp’ers worden naast hun arbeidsduur ook beoordeeld op andere kenmerken, zoals ondernemerschap en zelfstandigheid, zegt zij.