Aan dit ‘team of rivals’ dankt Trump zijn visies

Kandidaat zonder ideologie Trump wordt geadviseerd door mensen die hem ‘presidentieel’ willen maken. Ze geven hem tegenstrijdige ideeën.

Presidentskandidaat Donald Trump tijdens zijn buitenlandspeech in Washington. Foto Brendan Smialowski/ AFP PHOTO

Het persoonlijke is politiek. Als er een Trump-doctrine bestaat, dan is dát de kern. Donald Trump ziet Amerika’s rol in het buitenland als een persoonlijke aangelegenheid. Giganten behandel je met respect. Met vijanden sluit je ‘deals’. Internationale bondgenootschappen sneuvelen pas als de Amerikaanse president respectloos behandeld wordt, zoals Barack Obama soms gebeurde.

Donald Trump is de Republikeinse koploper geworden zonder ooit echt specifiek te zijn over zijn plannen. Een ideologie, een samenhangende visie, ontbrak. Woensdag veranderde dat. Toen hield Trump een toespraak over buitenlands beleid, die de eerste moet zijn in een reeks van beleidsspeeches.

Trump pleitte, in stijl met zijn karakter, voor een Amerika dat zich „onvoorspelbaar” in de wereld zou gedragen. Amerikaanse belangen moeten weer vooropstaan. Bondgenootschappen zijn niet langer heilig. De NAVO-partners in Europa moeten meer betalen voor het bondgenootschap, en zelfs meebetalen aan de Amerikaanse Defensie. En: „Islamitische Staat is verdwenen zodra ik president ben.”

Trump moet ‘presidentieel’ worden

De nieuwe, inhoudelijke koers is het werk van enkele adviseurs, die Trump heeft aangetrokken. De oude entourage van Trump, onder wie zijn omstreden campagneleider Corey Lewandowski, is min of meer opzijgezet. Hij heeft nu adviseurs aangetrokken die al jaren meelopen in de partij, en die het spel kennen. Zij moeten Trump ‘presidentieel’ maken. Maar ze voeden hem ook met ideeën. Vaak zijn die ideeën tegenstrijdig, en dat was te merken aan Trumps toespraak.

Team Trump, beweeg over de foto’s voor meer informatie:

De belangrijkste nieuwe adviseur is Paul Manafort, een partijstrateeg die al decennia meeloopt. Hij weet hoe een partij werkt, en is ervan overtuigd dat pure buitenstaanders het niet redden in de politiek. Trump buit de woede onder kiezers over de Republikeinse partij uit. Maar Manafort noemde dat in een (uitgelekt) gesprek met partijbonzen in Florida „een rol”.

„Hij [Trump] snapt het wel. De rol die hij nu speelt, verandert in de rol die jullie verwachten. Minder negatief.”

Inhoudelijk wordt Trump nu bijgestaan door een andere Republikeinse ijzervreter, Roger Stone. Deze flamboyante adviseur noemt zichzelf een libertaire ‘non-interventionist’, en gelooft niet in een actieve Amerikaanse rol in het buitenland.

Roger Stone heeft Trump de afgelopen weken ideologisch gekneed, vertelde hij in een podcast van Politico. Trump is geen groot lezer, zei Stone. Hij leest kranten, vooral de tabloids, kijkt tv, maar heeft bijvoorbeeld het onderzoeksrapport naar de aanslagen van 11 september 2001 nooit gelezen. Dat maakt hem ontvankelijk voor adviezen van buitenaf. Maar, zei Stone, je moet altijd uitkijken met wat je hem influistert.

„Je kunt hem nooit woorden in de mond leggen, want hij zal alles in zijn eigen woorden zeggen. En dat betekent minder formeel, minder politiek.”

Luister hier naar de podcast van Politico:

Een andere invloedrijke adviseur die Trumps ideeën over het buitenland vormt, is zijn schoonzoon Jared Kushner. Deze 35-jarige vastgoedinvesteerder heeft Trump in de richting van het pro-Israël-kamp bewogen. Kushner schreef een groot deel van de toespraak die Trump onlangs hield voor de pro-Israëllobby AIPAC in Washington. Die toespraak, die Trump net als deze week oplas van een autocue, stond vol met steunbetuigingen aan Israël, en harde woorden aan het adres van Iran. Die herhaalde hij deze week.

Mild over Rusland

Over Rusland, door veel Republikeinen als het grootste gevaar voor Amerika gezien, was Trump weer een stuk milder. Dat ligt aan weer een andere adviseur, Dimitri Simes. Hij is voorzitter van de denktank Center for National Interest, die Trumps toespraak deze week organiseerde. Simes staat in Washington bekend als pro-Russisch, en pleit voor een betere verstandhouding met Moskou.

Trump sprak, in lijn met Simes, vol respect over Rusland. Het was een land dat „gedeelde belangen” met de VS heeft. „Sommigen zeggen dat de Russen onredelijk zijn. Daar moeten we maar achterkomen. Als we geen goede deal kunnen sluiten voor Amerika, dan lopen we gewoon weg van de onderhandelingstafel.”

Vaak zijn z’n ideeën tegenstrijdig, bleek uit zijn speech

Trump heeft, zoals Abraham Lincoln ooit ook deed, een ‘team of rivals’ benoemd. Ze hebben uiteenlopende belangen. Dat was te merken in zijn toespraak. Trump leek twee visies te willen verenigen. Het ene moment pleitte hij voor een Amerika dat alleen voor zichzelf moet zorgen: „America first”. Het volgende moment pleitte hij voor interventionisme, en het promoten van ‘westerse waarden’. Amerika moet overal en nergens tegelijk zijn.

Nergens brak Trump duidelijk met het beleid van president Barack Obama. Hij wil het niet per se anders doen, hij wil het beter doen. Ook Obama is van nature geen interventionist, en pleit steevast voor een realistische buitenlandse politiek, met oog voor Amerikaanse belangen. Wat Trump daaraan toevoegt, is zijn karakteristieke onvoorspelbaarheid.

Zie hier Trumps speech over zijn buitenlandbeleid: