Klimaat

Oneens over waar we het over eens zijn

Consensus. Het blijft een uiterst gevoelig woord in de klimaatwetenschap. Of eigenlijk in de wetenschap over de klimaatwetenschap. Veel onderzoekers maken zich druk over de vraag hoeveel klimaatwetenschappers zich nu eigenlijk druk maken over de invloed van de mens op het klimaat.
En het lastige is, dat er natuurlijk ook weer geen consensus bestaat over die consensus. Twee weken geleden verscheen er een ‘meta-onderzoek’ waarin werd geconcludeerd dat 97 procent van de klimaatwetenschappers overtuigd zijn van de invloed van de mens. Nog geen dag later werd die conclusie alweer in twijfel getrokken.


In het tijdschrift Environmental Research Letters hebben de onderzoekers, onder aanvoering van John Cook, bestaande onderzoeken (deels van henzelf) nog eens tegen het licht gehouden. Het begon, schrijft mede-auteur Bart Verheggen in een e-mail, als een reactie op kritiek van ‘klimaateconoom’ Richard Tol op een soortgelijke studie van Cook uit 2013. Maar het groeide een beetje uit zijn voegen en eindigde in deze uitgebreide review van al die eerdere studies.
De auteurs vinden, simpel gezegd, dat Richard Tol in zijn commentaar te gemakkelijk alle wetenschappers op een hoop gooit. Dus ook de economen en geologen die zijdelings over klimaatverandering schrijven. Hun conclusie is juist: hoe deskundiger de wetenschapper, hoe groter de consensus.

Tol’s erroneous conclusions stem from conflating the opinions of non-experts with experts and assuming that lack of affirmation equals dissent.

Een reactie van Tol kon natuurlijk niet uitblijven. Op zijn blog schrijft hij op 13 april:

Cook 2016 claims that I ‘misrepresent’ results. Misrepresentation is a big word. Earlier consensus studies claim to have found a very high degree of agreement with the notion that the global warming observed in the instrumental record is at least partly caused by humans.* However, these high rates of consensus are only found if the sample is restricted in a way that is superficially plausible but ultimately arbitrary.

En zo zijn we weer terug bij af. Overigens de meest interessante opmerking van Tol vind ik de vraag die hij opwerpt in een terzijde, waarnaar de asterisk in het bovenstaande citaat verwijst. Daarin vraagt hij zich af hoe het mogelijk is dat er geen universele overeenstemming bestaat over een hypothese die nogal vanzelfsprekend volgt uit negentiende-eeuws onderzoek door Fournier, Tyndall en Arrhenius.


De consensusvraag betreft inderdaad voornamelijk de basiswetenschap. Ook als je die niet in twijfel trekt, kun je nog steeds met elkaar van mening verschillen over de aanpak van ‘het probleem’ (of zelfs besluiten dat er geen probleem bestaat).

Twijfelen over gevaar

En daarmee schiet het onderzoek een beetje aan zijn doel voorbij. De consensuszoekers vrezen dat veel mensen twijfelen over het gevaar van klimaatwetenschap, omdat ze denken dat veel klimaatwetenschappers zelf twijfelen (sommigen maken daar handig gebruik van). De consensuszoekers willen duidelijk te maken dat klimaatverandering een serieus probleem is en dat zo’n beetje iedereen die er verstand van heeft dat ook vindt.
In maart vorig jaar schreef Tol ook al een blog over dit thema:

Consensus has no place in science. Academics agree on lots of things, but that does not make them true. Even so, agreement that climate change is real and human-caused does not tell us anything about how the risks of climate change weigh against the risks of climate policy.

De ‘media’ krijgen er overigens ook geregeld van langs als het gaat om het informeren van het grote publiek. Ze zouden volgens critici die 3 procent ‘andersdenkenden’ in een soort schijnobjectiviteit onevenredig vaak aan het woord laten. Zo dragen ze bij aan de publieke vertekening over klimaatwetenschap. Dit blogje nog eens overlezend, zou ik bijna denken dat daar wel iets inzit.

Blogger

Paul Luttikhuis

Buitenlandredacteur Paul Luttikhuis volgt op dit blog nieuws over klimaatverandering. Hij schrijft over sociale en economische gevolgen, over manieren waarop landen zich daarop voorbereiden, over nieuwe wetenschappelijke inzichten en over de onderhandelingen na ‘Parijs’. Regelmatig zullen gastauteurs hun licht laten schijnen op deze thema’s.