Hongaarse centrale bank zou media in het geheim financieren

De bank steunt volgens Hongaarse media ook een organisatie die zich tegen homoseksualiteit keert.

Het gebouw van de Hongaarse centrale bank MNB in Boedapest. Foto Akos Stiller / Bloomberg

Door haar excentrieke koopzucht valt ze al langer uit de toon. Sinds 2014 verzamelde de Hongaarse Nationale Bank (MNB) een aanzienlijke kunstcollectie, met als pièce de résistance een werk van Titiaan met een waarde van 4,5 miljard forint (14,5 miljoen euro). Ook financierde de bank de peperdure ontwikkeling van een futuristisch pianomodel. En ze bouwde een riant vastgoedportfolio op, inclusief een 18e-eeuws paleis met zwembad en tennisbanen waar werknemers van de bank kunnen verpozen.

Maar geheime financiering van een van de invloedrijkste nieuwsmedia in het land, is van een andere orde. Een tiental redacteuren van VS.hu nam deze week ontslag, nadat bleek dat hun website de afgelopen achttien maanden meer dan een half miljard forint (1,6 miljoen euro) ontving van een door de MNB opgerichte stichting. Beschuldigingen van verkapte staatssteun aan media die bij de regering in de gunst zijn, zijn legio in Hongarije – dat een beroerde reputatie inzake persvrijheid heeft. Betrokkenheid van de centrale bank is echter een nieuw aspect.

En er is meer. Media doorzoeken de lange lijst met andere begunstigden van zes stichtingen waarin de bank 265 miljard forint (853 miljoen euro) pompte. Daaronder is een christelijk-fundamentalistische non-gouvernementele organisatie die zich verzet tegen homoseksualiteit en ‘genderideologie’. De oppositie eist het ontslag van MNB-gouverneur Gyorgy Matolcsy wegens misbruik van publieke middelen.

De geldstroom kwam aan het licht nadat de Curia, het Hongaarse hooggerechtshof, de centrale bank verplichtte de bestedingen bekend te maken van de stichtingen die als officiële doel hebben het economisch onderwijs te verbeteren maar in het nieuws kwamen door een reeks controversiële vastgoedbestedingen.

Het hooggerechtshof ging met zijn uitspraak in tegen een recentelijk door het parlement aangenomen amendement dat bepaalt dat de uitgaven geheim mogen worden gehouden. Gouverneur Matolcsy voerde als reden aan dat de stichtingen, die worden gefinancierd met winsten die de bank maakt op valutatransacties, inmiddels onafhankelijk zijn van zijn bank.

Premier Viktor Orbán, die Matolcsy eerder omschreef als zijn „rechterhand”, verklaarde woensdag dat „hemel en aarde zouden moeten botsen” voor hij Matolcsy zou ontslaan. Een onderzoek naar de stichtingen zou overigens ook vervelend kunnen blijken voor de Hongaarse hoofdaanklager: zijn echtgenote werkt voor de MNB en zit in het bestuur van twee van de stichtingen.

VS.hu is de tweede kritische nieuwssite waarvan de redactie opstapt als gevolg van een politiek getinte controverse. In 2014 gebeurde het bij het populaire Origo.hu, te midden van beschuldigingen over druk die de regering zou hebben uitgeoefend. De sites zijn eigendom van dezelfde mediagroep. Hongaarse media speculeren dat de neef van MNB-gouverneur Matolcsy achter dit bedrijf zit. Het bedrijf heeft dat officieel ontkend.

Onduidelijke eigendomsstructuren, vaak via offshore, komen veelvuldig voor bij Hongaarse mediabedrijven. Verschillende belangrijke mediagroepen zijn bovendien in handen van zakenlui met het imago de regering goedgezind te zijn. „Dit is de vierde baan in tien jaar die ik verlaten heb omwille van politieke bemoeienis”, verklaarde Hajnalka Jóo, die bij zowel VS.hu als Origo.hu werkte.

De betalingen aan VS.hu zijn officieel bedoeld om multimediamateriaal te produceren over sociale en economische zaken. „Maar over financiering door de centrale bank is ons nooit iets verteld”, zegt Attila Batorfy, die ook ontslag nam bij VS.hu.

Sinds de onorthodoxe uitgaven van de MNB in 2014 begonnen, uitte ook de Europese Centrale Bank meermaals haar zorgen over programma’s van de MNB „die zouden kunnen worden gezien als een mogelijke schending van het verbod op monetaire financiering”.

Ofwel: illegale financiering van overheidstaken door de centrale bank. In haar jaarrapport over 2015 verklaarde de ECB „deze activiteiten nauwlettend [te zullen] volgen”.