Groningers met meer schade zijn vaker ziek

Slaapproblemen, hoofdpijn en buikklachten. Maar ook prikkelbaarheid, concentratieproblemen en neerslachtigheid. Groningers die herhaaldelijk gasbevingsschade aan hun woning hebben, kampen beduidend vaker met gezondheidsklachten dan Groningers die geen of maar één keer schade hadden.

Dat blijkt uit panelonderzoek van de Rijksuniversiteit Groningen dat voor het eerst de gevolgen van gaswinning voor de gezondheid van Groningers in kaart brengt. Het gaat om specifieke, vaak stress gerelateerde lichamelijke klachten en een slechtere geestelijke gezondheid. Welke rol de schadeafwikkeling en het aantal schadegevallen spelen, wordt onderwerp van vervolgonderzoek.

Tegelijkertijd voelen gedupeerden met ‘meervoudige schade’ zich onveiliger in en om hun huis dan andere Groningers – zestig procent tegenover 17 procent. Dat onveiligheidsgevoel komt overeen met het aantal erkende schades ter plekke. De minste veiligheid ervaren Groningers in het oosten van het winningsgebied, tussen Ten Boer en Delfzijl en Slochteren en Sappemeer. Daar is de gasproductie opgevoerd en beeft de bodem vaker dan in het hart van het gasveld, waar de winning nagenoeg stil ligt.

Gevolg is dat Groningers met meerdere schades ook een somberder toekomstperspectief hebben terwijl een overgrote meerderheid wel tevreden is met het dorp waar ze wonen. Ze verwachten meer last te krijgen van gaswinning en verliezen grip op hun leven en controle over hun toekomst. Een gedupeerde uit Slochteren zou willen dat er nooit meer aardbevingen komen „zodat je niet bij elke beving je huis hoeft te inspecteren op eventuele schade.”

Onderzoekers Katherine Stroebe en Tom Postmes, hoogleraar sociale psychologie, zijn „geschrokken”, van de verschillen tussen de Groningers, in gezondheid, onveiligheidsgevoel en toekomstperspectief. Die zijn „fors groter” dan ze hadden voorzien, ook omdat de ‘meervoudig gedupeerden’ niet vaker bij de huisarts aankloppen dan andere Groningers. Ik concludeer hieruit, zegt Postmes, dat „het huidige beleid wel heel eenzijdig is gericht op bakstenen en niet op mensen.”

De onderzoekers adviseren hun opdrachtgever, de Nationaal Coördinator Groningen Hans Alders, „de drempels voor hulpverlening te verlagen”, door bijvoorbeeld de eigen financiële bijdrage te schrappen en papieren procedures te vereenvoudigen. Verder ligt het voor de hand gedupeerden „beter de begeleiden” op het moment dat ze voor de tweede keer of vaker schade melden. En we denken, zegt Stroeve, dat je ook de omgeving meer als sociaal vangnet kunt inzetten.

Hoe precies, wordt nog onderzocht. Net als de vraag hoe de klachten ingrijpen op het dagelijks leven. Het panelonderzoek wordt elk kwartaal gehouden. De eerste vragenlijst ontvingen de Groningers afgelopen februari, de zevende en laatste eind 2017. Op basis van een steekproef werden 25.000 Groningers uit alle 23 gemeenten benaderd – de provincie telde in augustus 582.649 inwoners. Van hen wilden 4.562 bewoners deelnemen en stuurden 3.778 de vragenlijst compleet en op tijd terug.