Papoea wil geen migranten meer van Australië

Vluchtelingencrisis Australië wil geen illegale migranten. Maar het mag ze niet langer naar Papoea-Nieuw-Guinea sturen. Wat gaat er nu gebeuren?

Tentenkamp voor vluchtelingen op Manus Island, Papoea-Nieuw-Guinea. Foto: Australische overheid

Wat gaat er gebeuren met de ongeveer 500 bootvluchtelingen in het Australische detentiekamp op Manus Island, Papoea-Nieuw-Guinea? Zelf wil Australië geen bootvluchtelingen op eigen bodem. Canberra laat hen overbrengen naar Papoea-Nieuw-Guinea (PNG). Maar dinsdag oordeelde het Hooggerechtshof van PNG dat het detentiekamp illegaal is. Premier van PNG Peter O’Neill heeft zich bij de uitspraak neergelegd en zegt nu dat het Australische kamp daarom snel dicht moet.

Het nieuws leidt tot onrust onder de vluchtelingen. „Wat gaat er gebeuren? Willen ze mij weer vastzetten? In Australië? Ergens anders?,” schrijft een voormalige fabrieksarbeider uit het Iraanse Ahvaz op Facebook. „Het moeilijkste is: ik heb geen enkele controle over mijn eigen leven.” De man, in de dertig, ontvluchtte Iran in 2013 en zit nu al bijna drie jaar vast in het Manus Island Offshore Processing Centre.

Met de uitspraak van het Hooggerechtshof valt de Australische ‘oplossing’ voor het vluchtelingenprobleem in duigen. Als Australië geen bootvluchtelingen meer naar Papoea-Nieuw-Guinea kan sturen, is het detentiekamp op Nauru, een eilandstaatje in de Stille Oceaan, de enige buitenlandse plek waar het bootvluchtelingen naar toe kan brengen.

De Iraanse vluchteling zegt dat de autoriteiten van PNG de bewoners van het detentiekamp aan het keuren zijn. Degenen die zich de afgelopen jaren goed hebben gedragen, mogen het kamp verlaten. Zij zouden zich permanent mogen vestigen in het land. Degenen die zich hebben verzet – hongerstakingen, demonstraties, oproer – worden apart gezet.

Ik heb geen enkele controle meer over mijn eigen leven

Iraanse vluchteling

NRC ontmoette de Iraniër eind 2013 in de Indonesische stad Bogor toen hij op weg was naar Australië. Hij was de economische ellende in Iran beu. Niet veel later stapte hij op een gammel bootje met als bestemming Christmas Island, een klein Australisch eiland 350 kilometer ten zuiden van Java.

De rechts-conservatieve premier Tony Abbott verkondigde in 2013 dat geen bootvluchteling ooit nog voet zou zetten op het Australische vasteland. ‘Turn back the boats’, werd het motto. Schepen werden teruggeduwd. Opvarenden van schepen in de problemen werden linea recta naar Manus Island en Nauru gestuurd. De Iraniër zat op een van de eerste vluchten van Christmas Island naar PNG. Daar mocht hij asiel aanvragen.

Het uitbesteden van de bootvluchtelingen leverde Australië kritiek op uit binnen- en buitenland. De omstandigheden in de kampen zouden erbarmelijk zijn. Bewakers van Australische beveiligingsbedrijven zouden vluchtelingen mishandelen.

Deze week stak een Iraanse vluchteling zichzelf in brand in Nauru. „Als mensen denken dat ze naar Australië mogen komen als ze zichzelf iets aandoen, dan hebben zij het verkeerd”, reageerde de huidige minister voor Immigratiezaken Peter Dutton. Ook de uitspraak van de rechter in PNG verandert niets, zei hij. „De regering komt niet terug op haar beleid dat bootvluchtelingen die illegaal Australië proberen te bereiken, niet ondergebracht worden in Australië.”

De afgelopen jaren stuurde de vluchteling uit Ahvaz zo nu en dan een bericht. In februari was hij het somberst. De hoogste Australische rechter had net besloten dat de kampen op Nauru en Manus Island niet strijdig waren met de wet. „Het is erger dan wat de buitenwereld hoort. Wij zijn als krijgsgevangenen. We hebben geen rechten. Ik heb veel slechte dingen meegemaakt de afgelopen jaren. Soms denk ik: hier komt nooit een einde aan.”