‘Kwart Nederland heeft klachten door vocht en te weinig frisse lucht’

nrc.checkt Dat schreef dagblad Metro vorige week.

Foto iStock

De aanleiding

Kun je ziek worden van je eigen huis? Dat gebeurt vaker dan je denkt, schreef dagblad Metro vorige week. „Een kwart van de Nederlanders kampt met gezondheidsklachten door met name vocht en onvoldoende frisse lucht in huis.” De klachten zouden concentratiestoornissen, chronische verkoudheid en vermoeidheid zijn, maar ook het ontwikkelen van astma en allergieën.

Waar is het op gebaseerd?

Het artikel in Metro is gebaseerd op de Healthy Homes Barometer 2016, uitgevoerd door de Duitse Humboldt Universiteit. Dat is gebeurd in opdracht van de Velux Groep, fabrikant van onder meer dakramen.

En, klopt het?

Online is alleen de publieksversie van het rapport te vinden. Het onderzoek gebeurde via internet onder 14.000 Europeanen, van wie 1.000 Nederlanders. Het kwart dat klachten zou hebben, is in deze versie van het onderzoek niet terug te vinden. Een van de Duitse onderzoeksleiders zegt per e-mail het uit te zoeken, maar daar blijft het bij.

Een woordvoerder van Velux stuurt de data van de Nederlandse respondenten: 24 procent geeft aan dat het niet eenvoudig is het huis te luchten. 27 procent zegt een benedengemiddelde gezondheid te hebben, 49 procent voelde zich de afgelopen tijd zelden energiek en 66 procent had een zere keel of loopneus.

Wat zeggen Nederlandse onderzoekers? Zij wijzen erop dat het niets nieuws is dat huisstofmijt, schimmels en vocht bij onvoldoende ventilatie en licht tot gezondheidsproblemen kunnen leiden. „Dat luchtkwaliteit in veel woningen problemen veroorzaakt, is geen onbekend probleem”, zegt Philomena Bluyssen, hoogleraar indoor environment (TU Delft) en auteur van een handboek over binnenmilieu. Zij weet niet of de percentages uit de Healthy Homes Barometer kloppen.

„Het is eerder meer dan minder dan een kwart”, zegt Annelies van Bronswijk, emeritus hoogleraar (TU Eindhoven) en specialist van gezondheid en ziekten van het binnenmilieu. „Zeker bij nieuwere woningen is vooral rekening gehouden met energiebesparing. Maar voor een gezond binnenhuisklimaat moet moet je de minimumventilatie van het Bouwbesluit met tweeënhalf vermenigvuldigen.”

Van Bronswijk stelt dat elk jaar nieuwe onderzoeken verschijnen waarin het verband wordt aangetoond tussen slechte ventilatie en gezondheidsklachten, zoals van TNO. „Kijk alleen al naar huisstofmijt. 40 procent van de mensen heeft aanleg voor overgevoeligheid, 10 procent heeft er echt last van.”

Het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) komt tot lagere schattingen. Zo gaf in het Nationaal Kompas Volksgezondheid 20 procent van de mensen die in 2011 en 2012 bij de GGD klaagden over het binnenmilieu aan dat ze last hadden van hun luchtwegen. Het RIVM publiceerde in 2012 over de bijdrage van het binnenmilieu aan de ziektelast en kwam tot nog geen 1 procent van de bevolking die last had van de luchtwegen door een vochtig binnenklimaat.

Maar ook het RIVM kent de studies die aantonen dat microbiële blootstelling in het binnenmilieu kan leiden tot bijvoorbeeld astmatische aandoeningen. „Een groot deel van de woningen voldoet niet aan de eisen die we met zijn allen hebben gesteld”, zegt Paul Fischer, wetenschappelijk medewerker. „Gemiddeld zit de Nederlander zo’n 90 procent van de tijd binnen. Als het binnenmilieu onvoldoende is, is dat in principe gevaarlijk voor de gezondheid, zeker bij gevoelige mensen. Maar ook weer niet iedereen in zo’n woning wordt ziek.”

Conclusie

Veel studies tonen het directe verband tussen gebrekkige ventilatie in huis en gezondheidsklachten, maar dat is in dit onderzoek niet zonder meer te leggen. Over welk deel van de Nederlanders gezondheidsklachten heeft door het binnenmilieu, zijn geen sluitende cijfers beschikbaar. We beoordelen de stelling daarom als ongefundeerd.