‘Zo’n gekozen president wil je ook niet. Kijk maar naar Trump’

Koningsdag Van afnemende populariteit van de monarchie is in Zwolle weinig te merken. Toch hebben zelfs diehard fans oog voor de nuance.

Zelfs de McDonald’s heeft haar klassieke bogen op de gevel omgedraaid, zodat ze een W vormen. Foto: Frank van Beek/ANP

„Hij is leeg!” Lisa Bootsma kijkt nog eens diep in de bak. Zojuist zaten er nog honderden oranje Staatsloterij-opblaaskronen in, maar nu zijn ze alweer op. Geen wonder, met gemiddeld een persoon per seconde die er om eentje komt vragen. Twintigduizend in totaal delen Lisa en haar elf collega’s er vandaag uit in Zwolle – en dat lijkt niet eens genoeg om de oranjehonger van de stad te stillen.

Minder draagvlak voor het koningschap of niet, in Zwolle stond woensdag alles in het teken van het bezoek van de koninklijke familie. Voor een dag leefde de stad in een oranje roes. Zelfs de McDonald’s heeft haar klassieke bogen op de gevel omgedraaid, zodat ze een W vormen. Het uitblijven van de voorspelde regen en het doorbreken van een enkele zonnestraal maakt de sfeer nog eens extra goed. „We wilden eigenlijk om elf uur voor de buis gaan zitten”, zegt mevrouw Klomp. „Maar het weer is goed en de sfeer is goed, dus toen zijn we toch maar gebleven.”

De meesten vandaag zijn overduidelijk enthousiast over het koningshuis. Maar dat gaat heus niet zonder nuance. „Het gaat inderdaad om een hoop geld”, vertelt Martin Hornberg. Meer dan een uur voor de komst van de koning balanceert hij al op een brugleuning bij Museum de Fundatie voor het beste uitzicht. „Maar laat het ze maar eens afschaffen, dan weten ze pas wat ze missen!”

Ook Margriet Wielink, die voor de eerste keer op een Koningsdag is, ziet niks in het afschaffen van het instituut. „Zo’n gekozen president, dat wil je ook niet. Kijk eens naar die Trump! Nee, van mij mag ‘ie blijven.”

Als de familie dan eindelijk haar intrede doet in de Luttekestraat hangt bijna de hele populatie van een studentenhuis fanatiek uit het raam. „Maxima, Maxima!”, scanderen ze. Maar wanneer NOS-presentatrice Dionne Stax verschijnt, switchen ze net zo snel naar haar naam. Verbaasd kijkt de presentatrice omhoog, de studenten antwoorden met gejuich.

Op een straathoek staan vijf dames uit Staphorst, volledig in klederdracht. Het zijn trouwe fans – als Koningsdag dichtbij is gaan ze, en Prinsjesdag bezoeken ze zelfs elk jaar. Of de koning ze al herkent? „Als we naar elkaar kijken, hij vanuit de gouden koets, dan vraag ik me wel eens af of hij denkt: daar zijn de dames uit Staphorst weer”, vertelt een van de vrouwen. De financiële bezwaren tegen het koningshuis kent ze ook, maar het instituut staat voor haar niet ter discussie. „Je kan wel zeggen dat het zo duur is, maar er gaat ook zo veel geld naar het buitenland. Dat mag ook wel eens wat minder.”

Protestborden

Toch is er vandaag, voor wie goed oplet, een enkel scheurtje te zien in het koningsgezinde beeld. Aan een paar protestborden („geen monarchie maar democratie!”) langs de route is het handjevol republikeinen te herkennen. Ze hebben zich verspreid opgesteld langs de route – met meer dan één persoon op een plek zou het een demonstratie zijn. „Nu is het nog vrijheid van meningsuiting”, vertelt Hans de Vries. „Er moeten zo rond de drie, vier mensen tussen ons instaan, anders moeten we in zo’n afgesloten hok.”

Het liefst ziet De Vries het koningschap vervangen worden door een gekozen president. „Dat is democratischer.” Maar dat is echt niet zijn enige reden. „Dit is voor Willem-Alexander ook niet leuk, want hij is niet vrij in zijn keuzes. Hij leidt een gekooid leven.”