Na de glitter en glorie nu twijfel over koningschap

Foto Phil Nijhuis/ANP

Ondanks goede populariteitscijfers voor het koningspaar is de toekomst van het koningschap van Willem-Alexander ongewisser dan tot voor kort werd gedacht. Dat blijkt uit een rondgang die NRC Handelsblad maakte langs koningshuisexperts. Zij noemen met name de voortdurende discussies over hoge – en soms onduidelijke – kosten van bijvoorbeeld de renovatie van paleizen of de beveiliging van de vakantievilla „een risicofactor” voor de monarchie.

Hun observaties worden gesteund door enquêtes over het koningspaar en de monarchie die gisteren werden gepubliceerd. Uit een NOS-enquête, gebaseerd op 553 online-interviews, blijkt dat de steun voor de monarchie sinds 2013 daalt. Steunde 78 procent van de Nederlanders deze staatsvorm drie jaar geleden nog, dit jaar is dat nog maar 65 procent. Zestien procent wil een republiek. 59 procent van de ondervraagden vindt de kosten van het koningshuis te hoog.

Een enquête van Een Vandaag wijst uit dat 78 procent vindt dat de Koninklijke Familie voortaan zelf de onderhoudskosten van zeilschip De Groene Draeck moet dragen. Ook wil een meerderheid meer inzicht in de kosten.

Socioloog en oud SCP-directeur Paul Schnabel vermoedt dat het afkalvende draagvlak voor de monarchie te maken heeft met de situatie na de troonswisseling. „In 2008, toen iedereen zich afvroeg wanneer Beatrix het stokje zou overgeven, zei nog 80 procent ‘ja’ tegen de monarchie. Dat kwam mede omdat men kon uitkijken naar de „glitter en glorie” van een mogelijke troonswisseling. Nu die al een tijdje achter de rug is maken mensen een reëlere inschatting: zouden we een nieuwe koning zoeken als de Oranjes er niet meer zouden zijn? Nee dus.”

In 2004 vroeg het SCP Nederlanders wat van de Nederlandse cultuur en tradities zou verdwijnen in de 21ste eeuw, zo vertelt Schnabel. 29 procent antwoordde: het Nederlandse koningshuis.