Beter voorbereid op El Niño, maar nog lang niet goed genoeg

Water- en voedselschaarste De gevolgen van weerfenomeen El Niño zijn ook dit jaar groot. Door „tijdige bijdragen van donoren” is de eerste nood bestreden, „maar dat is bij lange na niet genoeg”, zegt een VN-expert.

Vissersmannen in San Marcos, een gemeente in het Colombiaanse departement Sucre. Foto AFP / Joaquin Sarmiento

El Niño is bijna voorbij, maar de ergste gevolgen van het natuurfenomeen, dat wereldwijd het weer ontwricht, moeten nog komen. OCHA, de VN-organisatie voor de coördinatie van humanitaire hulp, schat dat nu al meer dan 60 miljoen mensen in Afrika, delen van Azië en Latijns-Amerika de gevolgen ondervinden van tekorten aan water en mislukte oogsten. Ze hebben dringend hulp nodig. Vandaar dat de VN er dinsdag in Genève opnieuw aandacht voor vroegen.

El Niño treedt om de paar jaar op in de vorm van extreem droog én nat weer, als gevolg van opwarming van de Stille Oceaan nabij de evenaar.

Toch gaat het met die hulp beter dan in het verleden. Na de hongersnood in de Hoorn van Afrika in het najaar van 2011, die iedereen kon zien aankomen, besloot de wereldgemeenschap dat een snellere en meer adequate reactie nodig was. Destijds kwam de hulp pas goed op gang toen het voor tienduizenden mensen al te laat was.

Volgens Stephen O’Brien, ondersecretaris-generaal van de VN en verantwoordelijk voor noodhulp, hebben de vroegtijdige waarschuwingen dit keer geholpen om de ergste problemen tot nu toe te voorkomen.

Vorig jaar zomer al voorspelden meteorologen dat er een El Niño op komst was met een ongekende kracht. Het Wereldvoedselprogramma (WFP) begon meteen met de voorbereiding.

Beweeg over de kaart voor meer informatie:

Gapend gat

De meeste getroffen landen hebben te weinig middelen om de bevolking te helpen. Door „tijdige bijdragen van donoren” is de eerste nood bestreden, schreef O’Brien twee weken geleden. „Maar dat is bij lange na niet genoeg.”

Volgens O’Brien gaapt er een groot gat tussen de noodhulp en het geld dat nodig is voor de wat langere termijn.Behalve directe hulp op plekken waar honger, watertekorten en gezondheidsproblemen dreigen, wil OCHA ook hulp om landen weerbaarder te maken. Zodat gemeenschappen in de toekomst beter kunnen reageren op de gevolgen van een El Niño.

Daarvoor is in totaal ongeveer nog eens 2 miljard dollar (1,7 miljard euro) nodig, bovenop de 1 miljard dollar die beschikbaar is gesteld. „Hoe langer we wachten, hoe meer mensen lijden, hoe duurder de reactie wordt en hoe meer ontwikkelingswinst verloren zal gaan”, aldus O’Brien. Op de World Humanitarian Summit, eind mei in Istanbul, zal de respons op (een volgende) El Niño een van de onderwerpen zijn.

Hulporganisatie Oxfam vindt het onbegrijpelijk dat de VN weer de hand moeten ophouden en moeten smeken om geld. Hoe kan het toch dat de scenario’s voor zo’n probleem dat je ziet aankomen niet al lang klaarliggen, vraagt Debbie Hillier van Oxfam zich af. We bedenken wel internationale commissies voor de bescherming van de Atlantische tonijn, schrijft ze. „Als de internationale gemeenschap in staat is zichzelf te organiseren om een vis te redden, zouden we dan geen betere manieren kunnen bedenken om mensen te redden? El Niño laat een diep falen zien van het humanitaire systeem.”