Rapport uit, wat blijkt: Timmermans heeft ongelijk

Migratiecijfers De migratie naar Europa is vooral economisch van aard, zei Timmermans in januari. Dit blijkt gebaseerd op een misverstand.

Vanuit Cesme wilden deze Afghanen eerder deze maand oversteken naar het Griekse Chios. Foto Umit Bektas/Reuters

Het gelijk van Frans Timmermans zou later worden bewezen, bezwoer zijn woordvoerder eind januari. De eurocommissaris had net opzien gebaard door te stellen dat 60 procent van de migranten die op dat moment naar de EU kwamen, afkomstig was uit landen „waarvan je kunt aannemen dat ze geen enkele reden hebben om de vluchtelingenstatus aan te vragen”. Economische vluchtelingen dus, door sommigen ook wel aangeduid als ‘gelukszoekers’.

Cijfers van VN-vluchtelingenorganisatie UNHCR spraken de bewering van Timmermans al direct tegen. In december was 88 procent van de mensen die via Griekenland de EU binnenkwamen afkomstig uit Syrië, Irak of Afghanistan. Ofwel: uit landen waar oorlog heerst.

Begin januari lag dat percentage nog iets hoger. Daarop zei de woordvoerder van Timmermans dat de eurocommissaris zich baseerde op nog niet gepubliceerde cijfers over december van het Europese agentschap voor grensbewaking Frontex.

Enkele dagen later spraken ook die cijfers Timmermans tegen: Frontex rapporteerde dat meer dan 89 procent van de migranten afkomstig was uit oorlogslanden. Op de vraag of de eurocommissaris bij zijn eerdere bewering bleef, antwoordde zijn woordvoerder bevestigend. Timmermans zou zich namelijk niet hebben gebaseerd op Frontex-cijfers over december, maar op data die het agentschap „binnenkort” zou publiceren.

Ging Timmermans in de fout? Uiteindelijk bleek het persteam van Timmermans te verwijzen naar de rapportage over heel 2015, die Frontex in april 2016 zou publiceren. Dat rapport is er inmiddels en laat zien waar het, waarschijnlijk, is misgegaan.

Frontex - laatste kwartaal 2015

In de onderliggende rapportage over het laatste kwartaal van 2015 staat dat in die periode bij alle grensoverschrijdingen tezamen het in 464.979 gevallen ging om „niet nader gespecificeerde personen”. Dat is 47,5 procent van het totaal. De mensen uit landen als Nigeria, Marokko en Iran – waar geen oorlog heerst – hierbij opgeteld, maakt ruim 55 procent. Dit komt bij 60 procent in de buurt.

Waarschijnlijk ging de eurocommissaris ervan uit dat die 464.979 personen geen Syriërs, Irakezen of Afghanen waren. Waarom zouden ze anders niet als zodanig zijn aangeduid, zoals in dezelfde grafiek ook gebeurt (222.397 Syriërs, 137.385 Afghanen en 70.704 Irakezen)?

Wat Timmermans op dat moment kennelijk niet wist, was dat het nieuwe Hongaarse grenshek de registratie van migranten in de war schopte. De migratiestroom van voornamelijk Syriërs, Afghanen en Irakezen boog nu af naar Kroatië en Slovenië. De autoriteiten daar slaagden er in alle chaos niet in om van alle personen de nationaliteit te registeren. Volgens Frontex betreft deze groep „niet nader gespecificeerde personen” dezelfde mensen, vooral uit landen waar oorlog woedt, die eerder vanuit Turkije via Griekenland de EU waren ingereisd.

Wil de eurocommisaris nu erkennen dat hij door deze misvatting tot zijn opmerkelijke uitspraken kwam? Nee, mailt zijn woordvoerder:

„Wij hebben geen aanvullend commentaar op deze cijfers. Ze zijn nu gepubliceerd door Frontex en ik ben ervan overtuigd dat jullie een geschikte manier vinden om erover te publiceren zonder aanvullende informatie van ons.”