Hoe zit het met ónze vrije meningsuiting?

De arrestatie van columniste Ebru Umar dit weekend leidt tot nieuwe reacties in de discussie over vrijheid van meningsuiting; tot kritiek op Umar zelf en tot de waarschuwing dat Turkije niet in de EU hoort.

Illustratie Ruben L. Oppenheimer

Kwestie-Umar toont aan wat er mis is in Nederland

De wet is voor iedere Nederlander gelijk. Of je nou Jan of Saskia heet of Mustafa of Ebru. De wet is duidelijk, want het beledigen van een bevriend staatshoofd is gewoon strafbaar. Toch is de commotie die de afgelopen week is ontstaan opmerkelijk.

Met treurnis zien wij de selectieve verontwaardiging in de politiek en de media over mevrouw Umar. Waar waren al die journalisten en de verontwaardigde reacties toen mevrouw Umar aangaf geen medelijden te hebben met vrouwen en kinderen die verdrinken in de zee tijdens de gevaarlijke overtocht naar Griekenland, op zoek naar vrijheid? Waar was de verontwaardiging toen mevrouw Umar meende dat journaliste Frederique Geerdink haar aanhouding over haarzelf had afgeroepen?

Met droeve ontsteltenis constateren wij ook dat de vrijheid van meningsuiting is verworden tot de vrijheid om alles en iedereen tot op het bot te beledigen. Maar wanneer een mening niet welgevallig is in gevestigde kringen, dan is de reflex plotseling niet meer de vrijheid van meningsuiting maar een zogenaamde lange arm. Hoe zit het eigenlijk met ónze vrijheid van meningsuiting? De affaire-Umar toont haarfijn aan wat er mis is in Nederland:

- dat iedereen in Nederland maar moet accepteren dat beledigen belangrijker is dan respect voor elkaar en fatsoen;

- dat iedereen in Nederland vindt dat mensen uit het buitenland de Nederlandse wetten en regels moeten naleven, maar niet dat Nederlanders de wetten en regels in andere landen moeten naleven;

- dat sommige Nederlanders niet willen snappen dat er verschillen bestaan tussen landen, rechtssystemen en de opvattingen daarover.

Beste Ebru, we worden zo moe van je

Daar zat je dan, in een Turks politiecelletje. Vast geen Hiltonesque ruimte. Ik verwacht dat we de komende aantal maanden niet zullen kunnen ontkomen aan de herbelevingen die je over verschillende media zal uitsmeren.

Als heuse martelaar kun je nu heel Nederland laten zien hoe barbaars Turkije met journalisten en critici omgaat. Het enige punt is… dat wisten we al. Je kent de wetten en de omgang met journalisten in Turkije als geen ander. Waarom is dit in hemelsnaam dan toch gebeurd? Je hele imago en broodwinning rust op je continue stroom aan ongebreidelde kritiek op Turkije, Turken, de Turkse cultuur en de Islam.

Ook ik ben bepaald geen fan van Erdogan, van kinderen die hier geboren worden maar slechter Nederlands spreken dan een gastarbeider uit de jaren 60 en het continue dieskriemienazie-gehuil. Maar we staan niet samen sterk. De echt geïntegreerde Turk is namelijk vooral vermoeid. Die ziet in dat dit niets anders op gaat leveren dan een hoop populistisch gezeur, een debat of twee, en wellicht een foei richting Turkije. Ongetwijfeld zul je zeggen dat het jouw taak als columnist is om kritiek te leveren, dat het feit dat wij die mogelijkheid hebben een groot goed is, en dat dit nu precies aantoont wat er mis is met Turkije. Daar zou je volledig gelijk in hebben. Wat jij doet heeft echter niets met kritische journalistiek te maken, Ebru. Je brult en brult, maar er komt niets constructiefs uit.

Wellicht heb ik het fout. Misschien laat je een aantal Turken inzien dat het Heilige land niet zo heilig is, en dat het goed mogelijk is om als Turk mee te draaien in Nederland. Maar als je het goed vind, laat ik de JeSuisEbru-plaatjes op Facebook nog even achterwege.

Mercan Sarioglu, Rotterdam

Ik vind al dat beledigen zo smakeloos, ben ik de enige?

Ik geloof dat ik iets mis in de discussie over het mogen beledigen van Erdogan, Mohamed, God, een willekeurige Turk of Nederlander. Natuurlijk kennen we hier in Nederland vrijheid van meningsuiting, dat mogen we koesteren. En hoe hoger de boom, hoe meer wind hij moet kunnen verdragen. Maar beledigen van wie dan ook is ook volgens de Nederlandse wetgeving nog steeds strafbaar en levert nog steeds een onrechtmatige daad op. Ik hoop dat het zo blijft. Het uiten van beledigingen heeft weinig met het uiten van een mening te maken, want is vooral bedoeld om te provoceren. Daar komt bij dat een belediging al snel vooral een uiting van machteloosheid is in plaats van kracht. Natuurlijk is het uit de tijd dat het beledigen van een staatshoofd zwaarder zou moeten worden gestraft, dus prima dat we die ongelijkheid gaan afschaffen. Blijft dat beledigen hoe dan ook smakeloos en stijlloos is. Ik heb niets met al dat gebeledig en wens me een land waarin weer meer mensen stijlvol met elkaar omgaan. Ben ik inmiddels de enige?

Marco Swart, Eindhoven

Meer dan ooit duidelijk: geen Turkije in de EU

Nederland en de Europese Unie dienen vanwege de onterechte aanhouding van Ebru Umar die inmiddels in Turkije is vrijgelaten, maar dit land niet mag verlaten, per onmiddellijke ingang alle politieke en diplomatieke verhoudingen met Turkije te verbreken.Turkije heeft hiermee onomstotelijk aangetoond, dat het nooit lid mag worden van de Europese Unie. Of hebben Nederland en de Europese Unie nog steeds niets geleerd, van het recht op vrije meningsuiting?

Marcel van den Bos, Amsterdam