Draagvlak voor monarchie opnieuw afgenomen

Opvallend: Nederlanders zijn minder tevreden over het instituut, maar niet over Willem-Alexander en Máxima.

Foto Robin van Lonkhuijsen / ANP

Het draagvlak voor een monarchie is onder de Nederlanders opnieuw afgenomen. Sinds het aantreden van Willem-Alexander in 2013 is het draagvlak gedaald. Toen was nog 78 procent voor een monarchie, nu nog slechts 65, blijkt uit de jaarlijkse Koningsdagenquête die Ipsos in opdracht van de NOS uitvoert. Nog steeds is wel een meerderheid voor een koninkrijk.

Volgens het onderzoek was het draagvlak het grootst in 2008 (80 procent). Over het draagvlak voor de monarchie valt in het rapport te lezen: “In 2013 vond ruim driekwart dat Nederland een monarchie moet blijven; nu geven twee op de drie de voorkeur aan een monarchie boven een republiek. Dit is echter nog steeds een meerderheid.”

Jeroen Kester van marketingonderzoeksbureau Ipsos heeft geen harde verklaring voor deze trend. Hij kan er alleen maar naar gissen. ,,In 2013 was de inhuldiging. Het zou kunnen zijn dat mensen toen meer zijn gaan nadenken over het staatshoofd en zijn functies.”

Ruime voldoendes voor de koning en koningin

Nederlanders zijn dus minder tevreden over het instituut, maar die ontevredenheid is niet terug te zien in de rapportcijfers voor Willem-Alexander en Máxima. Die krijgen nog steeds een ruime voldoende. Waar Willem-Alexander in 2015 een 7,5 kreeg, geven Nederlanders hem nu een 7,3. Prinses Beatrix krijgt een 7,4 (7,5 in 2015). Kester zegt dat de populariteit van Willem-Alexander en Máxima “onveranderd” is sinds vorig jaar. “Máxima krijgt met een 7,7 het hoogste rapportcijfer. Maar ook het vertrouwen in de koning is hoog, ondanks een kleine daling ten opzichte van vorig jaar.”

Het vertrouwen in de koning is dit jaar afgenomen. Vorig jaar gaf 71 procent aan vertrouwen te hebben in Willem-Alexander als koning van Nederland, dit jaar is het 66 procent.

De meeste Nederlanders vinden koning Willem-Alexander menselijk (63 procent) en betrokken (60 procent). Ook wordt hij meelevend (48 procent) en aardig (45 procent) gevonden. Dat is niet veranderd ten opzichte van het jaar ervoor. Koning Willem-Alexander wordt niet beter of slechter beoordeeld dan zijn moeder Beatrix: hij doet het even goed. Maar weinig Nederlanders missen Beatrix als koningin.

Jaarlijkse uitkering van Willem-Alexander te hoog

Zes op de tien Nederlanders vindt de jaarlijkse uitkering van de koning (866.000 euro) en koningin (343.000 euro), waarover regelmatig iets te doen is, te hoog.

“Op de vraag wat Nederland hiervan vindt geeft 31 procent aan hier geen problemen mee te hebben omdat de taken van het koningspaar zwaar zijn en daarom flink beloond mogen worden. 59 procent van de Nederlanders vindt het bedrag te hoog, ook al zijn de taken van het koningspaar zwaar. 10 procent van de Nederlanders heeft hier geen mening over.”

Onderzoeker Kester: “Deze uitkomst is niet te vergelijken met de uitkomst van vorig jaar omdat de bedragen niet overeen komen.”

In 2015 bedroeg de jaarlijkse uitkering van Willem-Alexander 823.000 euro en van Máxima 326.000 euro. Op de vraag wat Nederland hiervan vindt gaf 37 procent destijds aan hier geen problemen mee te hebben omdat de taken van het koningspaar zwaar zijn en daarom flink beloond mogen worden. 52% van de Nederlanders vond het bedrag te hoog, ook al zijn de taken van het koningspaar zwaar. 12 procent van de Nederlanders had geen mening.