DNB: nieuwe technologie kan risico zijn voor stabiliteit

Technologische innovatie in de financiële sector kan crises verergeren en traditionele banken in gevaar brengen, waarschuwt toezichthouder De Nederlandsche Bank.

De Nederlandsche Bank in Amsterdam. Foto ANP / Lex van Lieshout

Betaal-apps die banken omzeilen. ‘Blockchain’-technologie die financiële transacties openbaar maakt en de notaris vervangt. Particulieren en bedrijven die elkaar online krediet verstrekken. De ICT-gestuurde innovatie in de financiële sector (‘fintech’) wekt niet alleen de aandacht van de banken, die hun best doen om alle veranderingen bij te benen. Ook toezichthouder De Nederlandsche Bank (DNB) kijkt met interesse én met enige zorg naar Fintech, zo blijkt uit het halfjaarlijkse Overzicht Financiële Stabiliteit dat (DNB) dinsdag presenteerde. DNB noemt fintech als potentieel risico voor de financiële stabiliteit.

Innovatie is goed, stelt DNB, want het kan de efficiëntie van markten vergroten. Maar “innovatie en stabiliteit kunnen op gespannen voet met elkaar staan”, voegt de toezichthouder daaraan toe. Dat bleek al in de financiële crisis, die werd voorafgegaan door een ander type ‘innovatie’, het opknippen en doorverkopen van dubieuze hypotheken. Ook de fintech-trend kan de financiële stabiliteit schaden, meent DNB.

Lees ook: Maakt de techniek achter de digitale munt bitcoin banken en notarissen overbodig? Er is een hype rond blockchain.

En masse geld terugtrekken

Particulieren en bedrijven die elkaar geld lenen (peer-to-peer lending), zijn waarschijnlijk “minder goed in staat om risico’s goed in te schatten en te monitoren”, denkt DNB. Als het economisch opeens slecht gaat, zullen zij mogelijk eerder geneigd zijn “en masse hun geld terug te trekken”. Daardoor kunnen zij een financiële crisis verergeren, vreest de toezichthouder. Ook nieuwe vormen van geautomatiseerde beleggingsadviezen (‘nu kopen of verkopen’) op basis van big data kunnen schokken op de financiële markten versterken.

Een ander risico is het ontstaan van enorme nieuwe financiële instellingen die too big to fail zijn, dus waarvan het faillissement een onaanvaardbaar risico zou vormen voor het financiële systeem als geheel. In andere sectoren heeft ontwrichtende ICT-techniek gezorgd voor grote, dominante bedrijven, zoals Uber (vervoer) en AirBnB (overnachtingen).

Banken onder druk

De innovatie gaat zo snel dat het risicobeheer bij fintech-activiteiten kan achterblijven, vreest de toezichthouder aan het Amsterdamse Frederiksplein. Dit terwijl IT-storingen of cyberaanvallen de continuïteit van de dienstverlening in gevaar kunnen brengen.
Tenslotte ligt een potentieel risico in “een snel verlies aan levensvatbaarheid van het traditionele bancaire bedrijf”. Als fintech-bedrijven winstgevende activiteiten van banken overnemen (bijvoorbeeld de kredietverlening) kan de financiële positie van banken onder druk komen te staan. Nieuwe apps die klanten helpen om snel van bank te wisselen voor het stallen van geld kunnen tot “grote veranderingen in de depositomarkten leiden”, denkt DNB.

Vooralsnog grijpt DNB niet in. De toezichthouder wil de innovatie niet in de weg zitten en denkt aan tijdelijke vergunningen voor experimentele diensten. Met de Autoriteit Financiële Markten (AFM) werkt DNB aan een ‘innovatiehub’ waar fintech-bedrijven met vragen terecht kunnen. Maar uitbreiding van toezicht en regelgeving is niet uitgesloten, aldus DNB.