Ook Brazilië heeft een Jeugdjournaal

Kindernieuws Het journaal is doorgaans niet geschikt voor Braziliaanse kinderen. Maar nu is er Repórter Rá Teen Bum, een soort Jeugdjournaal.

Het nieuwsprogramma voor kinderen Wadada, een project van Free Press Unlimited, is naast in Brazilië in onder meer Bolivia, Peru, Suriname, Sierra Leone en Bangladesh te zien.

‘Doe de televisie uit! Ga naar een tekenfilm kijken.’ Ik hoor het mezelf roepen naar mijn dochter (12) en zoon (9) als ze naar het Braziliaanse ochtendjournaal kijken. Zoals zo vaak is het Braziliaanse nieuws niet meer dan een samenraapsel van ellende en sensatie: een roofoverval in een bus met voxpop van geschrokken passagiers, gewapende agenten die in een sloppenwijk ‘per ongeluk’ een kind hebben doodgeschoten omdat ze dachten dat het een drugsdealer was of een in moord uitgelopen echtelijke ruzie.

Om nachtmerries, angstbeelden en eenzijdige beeldvorming bij mijn kinderen te voorkomen, kies ik regelmatig voor een zapmoment. Dan maar weer Cartoon Network. Nieuwsgierige, leergierige kinderen verbieden om naar het journaal te kijken is een misdaad, maar in Brazilië kun je als ouders vaak niet anders. Zelf opgegroeid in Nederland waar educatieve kindertelevisie al jaren een feit is, is dat, zo realiseer ik me nu, achteraf een voorrecht geweest.

Zestien jeugdjournaals

Dat het Braziliaanse volwassenenjournaal niet geschikt is voor kinderen, was ook Jan Willem Bult opgevallen. Bult is hoofd van de afdeling kinderen, jeugd en media van Wadada News for Kids, een wereldwijd nieuwsprogramma voor kinderen van het Nederlandse Free Press Unlimited. In de hele wereld zijn inmiddels zestien jeugdjournaals opgezet door Free Press Unlimited, deels met steun van de Nationale Postcode Loterij, maar de landen zelf zorgen voor financiering op de lange termijn.

Op een wereldbol wijst hij aan hoever Syrië en Brazilië uit elkaar liggen

Drie jaar geleden begon Bult de onderhandelingen met de Braziliaanse publieke televisiezender TV Cultura om hier een jeugdjournaal op te zetten. In Brazilië wonen 55 miljoen kinderen en stemmen mag al vanaf je zestiende, maar goede informatieve televisie voor kinderen was er nog niet.

„Kindertelevisie is hier nog vrij traditioneel. Het zijn voornamelijk tekenfilms, soapseries (novela’s) voor kinderen of Sesamstraat-achtige programma’s. Brazilië maakt wel mooie animatiefilms voor kinderen. Maar een goed informatief programma waar kinderen een plek hebben om in de samenleving zichzelf te zijn, een eigen visie kunnen vormen, en waarbij het om hun belevingswereld draait was er nog niet”, aldus Jan Willem Bult die in Brazilië de eerste uitzending van Repórter Rá Teen Bum zoals het jeugdjournaal hier heet, bijwoonde, en een reeks workshops voor de jonge makers gaf.

Wanneer stopt het daar?

Sinds de lancering, vorig weekend, zitten mijn kinderen nu zaterdags om 20.00 uur voor de buis en kijken naar Repórter Rá Teen Bum, dat door de spontane 19-jarige Nathália Falcao wordt gepresenteerd. Ze volgen een reportage over een 12-jarige Syrische jongen die in vloeiend Portugees vertelt hoe hij drie jaar geleden met zijn ouders vluchtte voor de oorlog daar en nu in Brazilië woont.

Op een wereldbol wijst hij aan hoever Syrië en Brazilië uit elkaar liggen. Mijn dochter merkt op dat ze blij is dat de jongen een thuis heeft gevonden in Brazilië en wil meer weten over de oorlog. „Wanneer stopt het daar?”, vraagt ze. In een andere reportage over het watertekort in Sao Paulo laat een meisje in een sloppenwijk zien hoe de waterbakken op haar dak vrijwel leeg zijn en klaagt ze erover dat er al dagen nauwelijks water is. „Ik kan maar heel kort douchen, en de wc doortrekken lukt niet meer”, zegt ze.

Terloops pakt het meisje nog even haar klarinet en laat horen hoe goed ze het instrument kan bespelen. „Wat vond je van de reportage?”, vraag ik mijn zoontje naderhand. „Mama mag ik ook op klarinetles?”, is zijn eerste reactie. Niet de ellende van een leven zonder water, maar vooral de mooie klarinet van de hoofdpersoon heeft diepe indruk op hem gemaakt.