Hoe de voedingsindustrie verdient aan het joodse paasfeest

Met Pesach consumeren joden geen gerezen producten. Fabrikanten spelen daar op in door speciale versies van hun voedingsmiddelen te maken.

Een doos met matzes. Foto Ariel Schalit /AP

Pesach, dat afgelopen vrijdag begon, wordt ook wel het joodse paasfeest genoemd. Maar er zijn een aantal belangrijke verschillen met dat van de christenen. Het duurt zeven (in Israël) of acht dagen (daarbuiten), de uittocht van het joodse volk uit Egypte wordt gevierd, en waar chocolade-eitjes bij de christelijke variant zowat het enige speciale paasvoedsel is, gaat dat bij joden veel verder.

Door het jaar heen houden religieuze joden zich al aan strenge spijswetten, maar met Pesach komt daar nog een trits aan regels bij. Dus moeten bedrijven, als ze geen weekomzet van hun joodse clientèle willen mislopen, speciaal producten voor Pesach maken. Vijf voorbeelden.

1. Frisdrank

Toen de joden na honderden jaren slavernij uit Egypte trokken, zo luidt de Bijbelse overlevering, moest dat met zo’n haast gebeuren dat ze geen tijd hadden om hun broden te laten rijzen. Om dat te herdenken, worden er met Pesach matzes gegeten. En - het is veel gecompliceerder, maar het komt hier op neer - geen brood, of andere gegiste producten op basis van graan, zoals bier. Verboden producten heten chameets.

Een frisdrank als cola moet met die regels geen probleem zijn, zou je denken. Toch brengt Coca-Cola elk jaar een versie op de markt die speciaal kosjer is voor de joodse feestweek.

Foto Flickr / Mike Mozart

Foto Flickr / Mike Mozart

Waarom? Naast gerezen graanproducten is het bij Asjkenazische joden - van Oost-Europese komaf - verboden zogeheten kitniot te consumeren. Dat zijn onder meer peulvruchten, rijst en soja. Die zouden lijken op graanproducten of vaak met graankorrels vermengd worden.

Ook maïs valt daar onder, en Coca-Cola wordt normaal gesproken gezoet met maïsstroop. Voor Pesach zoet Coca-Cola de drank met suiker. Dat zorgt ook voor populariteit bij niet-joden die zeggen deze cola lekkerder te vinden.

2. Brood

Omdat een week lang crackers knagen wat eentonig is, wordt er met Pesach toch brood gegeten. Een soort namaakbrood dan. Fastfoodketens als McDonald’s gaan er in Israël prat op met Pesach broodjes te kunnen blijven serveren. Hun ‘broodjes’ staan tot echt brood als surimi tot krab: het ziet er ongeveer hetzelfde uit en als je je ogen sluit, neus dichtknijpt en niet kauwt, lijkt de smaak er vaag op. Zowel in de kosjere als de niet-kosjere filialen wordt het geserveerd.

3. Rookwaren

Tabak is geen graan en zelfs geen kitniot. Toch besloot een Israëlische rabbijn in 2013 kosjer voor Pesach-keurmerken uit te delen aan sigarettenfabrikant Dubek. Er zijn streng-orthodoxe joden die alleen producten consumeren waar een keurmerk op staat, volgens de rabbijn. Dit keurmerk haalt alle twijfel weg. Bij inspectie controleert de rabbijn dat niet één ingrediënt in contact is geweest met chameets. Het Israëlische opperrabbinaat was echter niet blij met de beslissing:

“Poison is not kosher. For all days of the year, not just Passover.”

Voor de moderne roker zijn er ook voor Pesach toegestane e-sigaretsmaakjes. Wiet is recent ook kosjer voor Pesach verklaard in bepaalde omstandigheden. De cannabisplant valt normaal gesproken wel onder de kitniot, maar mag om medicinale redenen gebruikt worden, zo besloot een ultraorthodoxe rabbijn.

4. Water

Oké, met water kan echt niks mis zijn. Toch? Wel? Ja. Een klein groepje ultraorthodoxe joden in Israël heeft problemen met kraanwater, afkomstig uit het Meer van Tiberias. Want het zou weleens zo kunnen zijn dat een visser brood als aas gebruikt of dat er broodkruimels van picknicks aan de oever in het water komen. Een miniem stukje chameets kan zo zijn weg naar je waterglas vinden. Daarom wordt voor sommige steden met veel ultraorthodoxe inwoners, zoals Bnei Barak en Jeruzalem, de watervoorziening uit Tiberias met Pesach voor een week opgeschort.

5. Diervoeding

Alle regels zijn bedoeld voor mensen. Maar tijdens Pesach moeten zelfs dieren er aan geloven. Niet dat dieren geen verboden producten mogen eten of drinken, het is mensen ook verboden chameets in bezit te hebben, of er profijt van te hebben. Jij hebt er profijt van als je je huisdier voert, is de redenering. Dus is er speciaal dierenvoer voor Pesach. Om het nog wat ingewikkelder te maken, zijn de eerder besproken kitniot gewoon toegestaan. Handig, als je hond trek heeft in een portie nasi. Met varkensvlees. Want dat mag je hem altijd voeren.