Tegen TTIP, maar voor Amerika

Bij een demonstratie in Hannover tegen het handelsverdrag is van openlijk anti-Amerikanisme haast geen sprake.

Een man houdt een spandoek hoog met daarop de tekst: "Voor Amerika, tegen TTIP". Foto: Markus Schreiber / AP

Bij een grote demonstratie in Hannover tegen het omstreden handelsverdrag TTIP, bleek zaterdag dat president Obama zijn krediet in Duitsland nog niet heeft verspeeld. Een dag voor Obama’s komst naar de stad betoogden naar schatting van de politie zo’n 25.000 mensen tegen het Europees-Amerikaanse handelsverdrag, waar Obama en bondskanselier Merkel zich allebei sterk voor maken.

Maar de ene na de andere demonstrant verklaarde met nadruk dat het verzet tegen TTIP niet gezien moet worden als protest tegen de Amerikaanse president persoonlijk. Toen Obama Duitsland in 2008 bezocht als presidentskandidaat, kwamen zo’n 200.000 enthousiaste mensen naar hem luisteren in de Berlijnse Tiergarten. “De verwachtingen waren destijds hoog gespannen, te hoog”, zegt sociaal werkster Annette Walther nu. “Hij was maar één man, en dat is niet genoeg om veel te veranderen.”

Wat haar het meest aan TTIP stoort, is de ondoorzichtigheid van de onderhandelingen, waardoor zelfs volksvertegenwoordigers niet volledig zicht hebben op waar het heen gaat. Bovendien vindt ze dat “niet alles ondergeschikt gemaakt moet worden aan het economische”.

‘Zijn handen waren gebonden’

“We hadden goede verwachtingen van Obama”, zegt Martina Sartun, werkzaam bij een bureau dat vakantiehuisjes verhuurt. “Maar met zulke tegenstanders als de Republikeinen kon hij niet veel uitrichten. Zijn handen waren gebonden.” Ze draagt een bord mee met de tekst: “Tegen onze vernietiging door TTIP en CETA” (het handelsverdrag tussen Europa en Canada).

Ze vreest dat TTIP afbreuk zal doen aan de democratie in Europa, als Europese normen plaats maken voor Amerikaanse – en daarom vindt ze het woord ‘vernietiging’ niet te zwaar. “Misschien omdat ik uit de DDR kom, waar de dictatuur van het proletariaat heerste, vind ik het extra belangrijk dat onze democratische staat behouden blijft.”

Verenigde Staten als voorbeeld

Van openlijk anti-Amerikanisme is wel iets te merken op de demonstratie (‘Uncle sam go home’), maar niet veel. Sommige sprekers op het podium wijzen er zelfs op dat Europa een voorbeeld kan nemen aan sommige strenge milieunormen in de VS en aan het scherpe toezicht erop: zonder de Amerikanen was de fraude van Volkswagen met de uitstoot van dieselmotoren immers niet aan het licht gekomen.

Als er in plaats van TTIP een vrijhandelsakkoord komt dat het beste van Europa met het beste van de VS verenigt, kan ik er wel voor zijn, zegt Daniel Steinbarth, een 22-jarige student milieutechniek en vrijwilliger bij Greenpeace. Hij is tegen TTIP omdat hij de invloed van grote bedrijven te sterk vindt.

Obama en Merkel zullen zondagavond samen de Hannover Messe openen, een van de grootste industriële beurzen ter wereld. Naar verwachting zullen beiden de gelegenheid aangrijpen om het pleiten voor TTIP, waar zowel in de VS als in Duitsland en de rest van Europa veel oppositie tegen bestaat. Maandagochtend worden Merkel en Obama rondgeleid over de beurs, later op de dag vindt een Minitop plaats waaraan behalve Obama en Merkel ook de Franse president Hollande, de Britse premier Cameron en de Italiaanse premier Renzi deelnemen.