Niemand weet meer wie er wordt geschorst

Antidopingagentschap WADA lijkt de regie kwijt in de handhaving van de regels rond het sinds kort verboden middel meldonium

De verwarring rond meldonium begint bijna potsierlijke vormen aan te nemen. Welke sporter heeft wel gebruikt en welke niet? Wie wordt geschorst en wie niet? Het wereldantidopingagentschap WADA, de hoeder van de uniforme dopingaanpak, lijkt de regie kwijt te zijn.

De schorsingen van de Russische schaatser Pavel Koelizjnikov en de Bulgaarse hinkstapspringster Gabriele Petrova zijn opgeheven, maar de voorlopige straf van tennisster Maria Sjarapova uit Rusland blijft gehandhaafd. Drie vergelijkbare meldoniumgebruikers, voor wie de afgekondigde verschoningsmaatregel van WADA verschillend is toegepast.

WADA is in 2001 juist in het leven geroepen om de wirwar aan dopingregels te harmoniseren en rechtsongelijkheid in sancties te voorkomen. Uitgerekend die organisatie maakt er met meldonium een potje van.

Eerst meldonium, een middel tegen hartfalen dat ook het uithoudingsvermogen verhoogt, per 1 januari 2016 aan de dopinglijst toevoegen, om drie maanden later een vorm van amnestie af te kondigen. Omdat onduidelijk is hoe lang de stof in het lichaam blijft. Volgens de Letse producent Grindeks kan dat maanden duren. Daarmee zou de explosie aan positieve testen op meldonium – de teller staat op 172 – verklaard kunnen worden.

Binnen een kwartaal zo veel positieve testen op één middel heeft WADA in verwarring gebracht. Eerst een middel verbieden en vervolgens de overtreders niet vervolgen. Wat moeten de schone sporters daarvan denken? Hoe betrouwbaar is WADA nog? Dat heeft een deukje opgelopen, zegt Marjan Olfers, bijzonder hoogleraar Sport en Recht aan de Universiteit van Amsterdam. „Als WADA de touwtjes laat vieren en de internationale bonden de ruimte geeft, ben je de eigen regels aan het ondermijnen.”

Wat WADA in de e-mail over een amnestieregeling aan de sportbonden in wezen zegt: wij weten niet hoe lang meldonium nog traceerbaar is, want daarvoor ontbreekt het wetenschappelijk bewijs, en we laten aan u over sporters die voor 1 maart ‘gepakt’ zijn wel of niet te bestraffen. Nou, dan weet je het wel, zegt Olfers. „Bonden zullen daar ruimhartig mee omgaan. Ook de nationale dopingautoriteiten lijken confuus. Niemand weet precies hoe er nu gehandeld moet worden.”

Volgens Olfers handelt WADA in strijd met de jurisprudentie. Op de Winterspelen van 2002 in Salt Lake City werd bij de Spaanse langlaufer Johann Mühlegg darbepoetin, een aan epo verwant middel, aangetroffen. Hoewel dat middel niet op de dopinglijst stond, werd Mühlegg gestraft omdat darbepoetin aantoonbaar prestatiebevorderend is. Dat wordt klaarblijkelijk ook van meldonium aangenomen. De vraag is: mogen die sporters dan niet à la Mühlegg geschorst worden? Schijnbaar niet, want WADA stuurt erop aan die sporters te pardonneren.

Dat Sjarapova de uitzondering op de regel is, begrijpt Olfers wel. De tennisster heeft de e-mail niet geopend waarin de strafbaarheid van meldonium per 1 januari werd aangekondigd en heeft naar het schijnt, na die datum meldonium gebruikt. Olfers: „Dan treedt het kenbaarheidsverschijnsel in werking. Zij had kunnen weten dat meldonium op de lijst staat. Sjarapova draagt dan de verantwoordelijkheid voor de in haar lichaam aangetroffen stoffen.”