Shakespeare is één van ons

Dichters, acteurs, vertalers en regisseurs over de kracht van Shakespeare

Spinvis

Dichter en zanger

„Shakespeare schrijft over mensen en hun dromen, verlangens, hartstochten, geheimen, jaloezieën. Daarom is het alsof hij een van ons is. Ik componeer nu liedteksten geïnspireerd door De Storm voor zangeres Hadewych Minis. Hoofdpersoon Prospero, banneling op een exotisch eiland, is als Shakespeare die met zijn toneeltoverkunst ons de wereld beter doet begrijpen.”

Jamal Ouariachi

schrijver, vertaalde Macbeth voor Het Zuidelijk Toneel

„De kracht van Shakespeare zit hem in de oertypes die hij heeft gecreëerd. De heksen in Macbeth, die met hun voorspellingen een politiek machtsspel in gang zetten, zijn aan de ene kant heel erg tijdgebonden. Heksen werden in Elizabethaans Engeland vervolgd. . Dat is nu niet meer het geval, maar er is nog altijd angst voor duistere machten die de zichtbare politiek beïnvloeden. Het internet puilt uit van de complottheorieën. In onze bewerking van Macbeth zijn de heksen het grootkapitaal, de mensen die vanuit het bedrijfsleven grote politieke invloed uitoefenen. Shakespeare biedt eindeloze variaties op het kwaad. Zijn onderliggende archetypen zijn nog altijd relevant.”

Boris van der Ham

voormalig D66-politicus en auteur van De koning kun je niet spelen; toneelwetten voor kiezers en politici

„Politici hebben de neiging de verantwoordelijkheid voor hun handelen te ontlopen. Dan citeer ik graag uit Julius Caesar waarin staat dat ons mislukken ‘not in our stars’ staat, maar gelegen is in onszelf. Ik houd van de unhappy, fatale eindes van Shakespeares drama’s. De politiek wil juist het tegenovergestelde: gelukkige eindes.”

Herman Pleij

Mediaevist en emeritus hoogleraar historische Letterkunde

„Het mooiste aan Shakespeare is de snedige dialoogkunst. Zijn werk is uitgesproken witty. Hierin staat hij in de humanistische traditie van tafelredes en scherpzinnige dialogen.”

Ester Naomi Perquin

Dichter

„In de provinciestad waar ik opgroeide gebeurde nooit een lustmoord. Uit hang naar romantiek ging ik naar opvoeringen van Shakespeare. In zijn stukken is het noodlot altijd aanwezig, vaak als een detail. Een kus kan een koninkrijk te gronde richten. Alles waartoe mensen in staat zijn, staat in Shakespeare. Hij toont de geheime kanten van menselijk handelen. Daarin schuilt voor mij de poëzie van zijn toneel.”

Jack Nieborg

Regisseur van Shakespearetheater Diever

„Shakespeare is al vier eeuwen actueel. Welke tekst je ook gebruikt, altijd stuit je op de actualiteit. Deze zomer spelen we het politieke stuk Richard III. Ik kan het stuk zo vertalen met quotes en zinnen uit het nieuws van nu.”

Paul Franssen

Universitair docent Engelse Letterkunde en schrijver van Shakespeare Literary Lives: The Author as Character in Fiction and Film:

„In de zeventiende eeuw verscheen Shakespeare op de Londense planken als spook, een geestverschijning die zijn eigen stukken aankondigt. Pas later werd hij een man van vlees en bloed. De Fransman Alexandre Duval schreef in 1804 de internationale theaterhit Shakespeare amoureux. Deze tekst vormt het begin van een traditie die uitmondt in de film Shakespeare in Love: Shakespeare is daarin niet alleen theaterauteur maar ook zelf toneelpersonage.”

Erik Bindervoet

Vertaler, vertaalde ‘Romeo en Julia’ voor het Amsterdamse Bostheater

„Shakespeares woordenpalet is enorm. Dan denk ik aan de beeldspraak in een dialoog van Romeo en Julia, als ‘lippen elkaar als blozende pelgrims kussen’. Prachtig. Shakespeare trok zijn taal alle kanten op. Hij had zowel gevoel voor schunnige banaliteiten, woordspelingen als verheven taal. Hij voelde zich voor geen enkel register te beroerd. Conform het adagium: voor elk wat wils. Waar hij zich ook aan moest houden, om ervoor te zorgen dat veel mensen naar het theater kwamen. Shakespeare had zo’n goed oor voor de mens. Door zijn taalrijkheid leven zijn karakters tot op de dag van vandaag.”

Huib Hudig

Presentatiecoach bij Speak to Inspire

„Voor speechschrijvers is Shakespeare nog steeds een bron van inspiratie. Denk aan de grafrede van Marcus Antonius in Julius Caesar: ‘Friends, Romans, Countrymen.’ Met zo’n drieslag pak je je publiek er meteen bij. Opvallend dat Shakespeare in zijn speeches zelfs gebruikmaakte van interactie, tegenwoordig een hot item. Marcus Antonius stelt vragen aan het publiek en toont Caesars doorboorde toga. Daarop ontsteekt de menigte in woede. Daar gaat het om bij speeches: emoties losmaken.”

Saskia Temmink

Actrice en Lady Macbeth in Macbeth door Het Zuidelijk Toneel:

„In deze bewerkte voorstelling ben ik als Lady Macbeth de reddende engel van de liefde en van het huwelijk. Oorspronkelijk is de Lady duister en ambitieus, niet bij ons. Voor de voorstelling sta ik op de bühne en kijk naar het binnenkomende publiek, hoe men elkaar begroet. Naar echtparen en stellen, of die wel of niet liefdevol met elkaar omgaan. Wat Lady Macbeth en haar man bindt, is het kind dat ze ooit hadden. Dat is dood. Toch blijven ze bij elkaar. Als ze uit elkaar zouden gaan, verliezen ze het kind nog eens.”

Bas Heijne

Schrijver, columnist, essayist

„Shakespeare geldt als een universeel genie, omdat hij het hele menselijke bestaan overziet. Maar dat doet hij niet vanuit de hoogte, op afstand, maar heel dicht op onze huid. Ik ken geen toneelschrijver die verheven gedachtes zo knap combineert met de onderbuik. Bij iemand als Vondel blijven de personages gevangen in hun historische of bijbelse context. Die van Shakespeare bezitten een geest. De psychologische mechanismen die Shakespeare beschrijft zijn totaal niet veranderd. Daarom doorgrondt hij ons met onze smartphones net zo goed als zijn tijdgenoten.”