Het naveltruitje krijgt altijd de schuld

Bloot Om de zoveel tijd komen scholen met kledingvoorschriften. En altijd is het naveltruitje het mikpunt. Het seksualiseren van jonge meisjes is volgens moderedacteur Milou van Rossum een probleem van volwassenen.

En weer had het naveltruitje het gedaan. Begin deze week werd bekend dat de leerlingen – lees: meisjes – van het katholieke Stanislascollege in Delft geen korte rokjes, broeken en truitjes in de klas mogen dragen. Leerlingen die dat wel doen, moeten naar huis om zich om te kleden. De maatregel werd genomen nadat een aantal meisjes de week ervoor, toen het warm lenteweer was, in een naveltruitje naar school was gekomen. Daar hadden leerkrachten aanstoot aan genomen.

In discussies over ongepast kleedgedrag is het naveltruitje al zo’n twintig jaar een gevleugeld woord. Zelfs in periodes dat het naveltruitje volstrekt uit de mode was, zoals de eerste tien jaar van dit millennium, dook het woord geregeld op. Het is een symbool geworden voor jongemeidenkleding die veel bloot laat zien.

Naveltruitjes van de eighties tot nu

Het naveltruitje maakte midden jaren tachtig zijn opwachting in de mode (hoewel het toen nog niet zo heette), vooral dankzij Madonna, die er een droeg in de clip van Like a Virgin.

Een paar jaar later werden korte topjes een trend in het uitgaanscircuit. Die eerste korte truitjes waren wel heel kort, maar de navel kreeg je niet te zien, omdat broeken in die tijd nog hoog in de taille werden gedragen.

In de jaren negentig was het naveltruitje op zijn hoogtepunt. En doordat broekbanden inmiddels een stuk lager waren, kwam toen ook de navel vol in beeld.

Sinds een paar jaar is het naveltruitje, net als veel andere kledingstukken uit de jaren negentig, terug in de mode, al wordt het nu meestal aangeduid als ‘crop top’. Wederom wordt het vaak gedragen in combinatie met een taillebroek. De pijpen daarvan zijn soms zo kort dat die een stukje van de billen vrijlaten.

Als de mode klein is, is ’ie bij tieners nog kleiner

Het naveltruitje waarover in de tussenliggende periode werd gesproken, kwam meestal tot net op de navel of zelfs flink onder de navel. Het waren de zeer laag op de heupen hangende broeken, waaruit aan de achterkant dan vaak ook nog een string piepte, die zorgden voor een blik op de buik.

Aan jongens is het naveltruitje geheel voorbijgegaan, maar ook zij kennen ‘onzedelijke’ trends. Een paar jaar geleden was het zelfs onder kakkers een rage broeken zo laag op de heupen te dragen, dat de onderbroeken bijna helemaal zichtbaar waren.

Waarom storen leerkrachten zich zo aan korte truitjes, rokjes en broekjes? „Wij zijn een werkgemeenschap en daar hoort gepaste kleding bij. Zo staat het ook omschreven in het leerlingenstatuut”, zei directeur Fons Looman van het Stanislascollege. Nieke Opstal-Klint, directeur van de katholieke basisschool De Paradijsvogel in Den Haag, die woensdag in het nieuws kwam vanwege haar verbod op spaghettibandjes en make-up, was explicieter. „Meisjes hebben in groep vijf, zes soms al vrouwelijke vormen zonder dat zij door hebben dat ze daarmee gevoelens bij sommige mannen kunnen losmaken”, zei zij in het AD. „Ik wil niet in de situatie komen dat een meester de hele dag uitkijkt op meisjes zonder bh in strakke hemdjes. Als ouders hem dan beschuldigen van gluren, heb je geen verweer.”

Er zullen best meisjes zijn die zich er al heel jong van bewust zijn dat kleding verleidelijk kan zijn, maar waarschijnlijker is dat de meeste naveltruitjedraagsters gewoon meedoen aan een modetrend. En modetrends voor jonge meisjes hebben soms nou eenmaal weinig om het lijf. Soms trouwens ook heel veel: er zijn periodes waarin schoolmeisjes hun lichaam verhullen. Dat was bijvoorbeeld een groot deel van de jaren tachtig het geval. Veel meer bloot dan een uit een grote trui stekende schouder zag je destijds niet.

Als meisjes al seksuele bedoelingen hebben met naveltruitjes en spaghettibandjes, dan zijn die doorgaans niet bedoeld voor leerkrachten, maar voor medeleerlingen – die onderling overigens vaak strenge normen hanteren over wat ‘sletterig’ is en wat niet. Leraren die door een spaghettibandje een leerling als seksueel opwindend wezen zien, hebben een probleem. Dat bij een leerling leggen, is maar één stap verwijderd van ‘je droeg een kort rokje, dus je vroeg erom lastiggevallen te worden’.

Opmerkelijk is dat leerlingen in deze tijd van hotpants en crop tops preutser lijken te zijn dan vroeger: gezamenlijk douchen na gym of sport is lang niet altijd vanzelfsprekend meer.

Niemand gaat topless naar school

Voor iedereen is duidelijk dat je niet naakt of topless (m/v) naar school gaat. Maar een verbod op naveltruitjes of spaghettibandjes? En wat is een naveltruitje precies? Hoeveel huid moet je zien om van een naveltruitje te kunnen spreken?

Er is maar één periode in je leven waarin je ongeremd met kleding kunt experimenteren, en dat is de tienertijd, als je strak van lijf en onbevangen van geest bent. En net als met alle andere experimenten moeten tieners daarin soms ver gaan om hun eigen weg te vinden. Als de mode wijd is, dragen tieners vaak heel wijde kleren. Is veel make-up de norm, dan dragen tieners extreem veel make-up. En is de mode klein, dan is ’ie bij tieners kleiner.

Een school mag volgens de directeur van het Stanislascollege een werkgemeenschap zijn, het is wel een verplichte werkgemeenschap. Tieners hebben nog hun hele leven om hun kleding aan te passen aan hun beroep, hun leeftijd en ander omstandigheden. Als jongere moet je jezelf kunnen ontdekken: je stijl, maar ook je lichaam. Dat meisjes zo goed in hun vel zitten dat ze in naveltruitjes naar school durven, is een groot goed.

Ook de huidige naveltruitjesrage zal weer overwaaien. Wie weet is het naveltruitje over tien jaar net zo’n relikwie uit het verleden als de strakke mannenbroek met wijde pijpen uit de jaren zeventig nu voor ons is. En ongetwijfeld komt er iets anders voor in de plaats weer leerkrachten zich over opwinden.

Zo ver is het overigens nog lang niet. Sterker nog: het naveltruitje wordt deze zomer kleiner dan ooit: korte truitjes met mouwen die de schouders helemaal bloot laten, tricot topjes die zijn geïnspireerd op lingerie. U bent gewaarschuwd.