Hagedissenpoten, geen babyhanden

Prehistorische grotafbeeldingen zijn waarschijnlijk geen babyhanden, maar poten van de woestijnhagedis, ooit een magisch dier.

De kleine prehistorische ‘handafdrukken’ op de wand van Wadi Sura II-grot in Egypte zijn geen handen van mensenbaby’s, zoals altijd gedacht. Het zijn voorpootjes van woestijnhagedissen. Dit schrijven Franse en Britse onderzoekers in het Journal of Archaeological Science: Reports (april). De tekeningen zijn ongeveer 8.000 oud.

De Wadi Sura II-wand ligt 700 kilometer ten westen van de Nijl en bevat een van de rijkste prehistorische afbeeldingenverzamelingen uit de Sahara. De rotswand van de ‘grot’– eigenlijk een overhangende rots – wordt wel Grot der Beesten genoemd, vanwege de paar dozijn tekeningen van een mysterieus groot hoofdloos beest.

Ook zijn er veel mensen afgebeeld in dezelfde ‘vrij zwevende’ stijl als in de naburige grot Wadi Sura I, die aan die afbeeldingen de bijnaam Grot der Zwemmers overhield.

Dat pootjes van hagedissen worden afgebeeld te midden van mensenhanden is niet onbegrijpelijk: de hagedis verschijnt op andere rotstekeningen als een soort magisch dier. Ook worden hagedispootjes nog altijd als amulet gedragen door Toeareg.

Lange vingers

Op de grote wand van de Wadi Sura II grot zijn sinds de ontdekking in 2002 ongeveer 900 ‘negatieve’ handafdrukken geteld. De afdrukken zijn gemaakt door een hand tegen de wand te plaatsen en daaroverheen kleurstof te blazen, waarschijnlijk met de mond. Dertien van deze afdrukken zijn erg klein, en vaak binnen een grote hand geplaatst. Het viel de onderzoekers op dat de vingers wel erg lang waren en zij zetten een vergelijkend onderzoek op.

Van 35 pasgeboren baby’s in een Frans ziekenhuis werd een handje opgemeten. De handjes uit Wadi Sur II leken niet op de Franse babyhandjes. De mensenhandjes zijn veel langer (6 cm tegen 4,5 cm). En de Wadi Sur-vingertjes waren ook veel langer ten opzichte van de handpalm. Ook de plaatsing van de duim was anders.

Apenhandjes als alternatief vielen snel af, maar de voorpootjes van de ter plekke levende woestijnhagedis Varanus griseus griseus voldeden prima.

Waarschijnlijk kunnen de kleine handjes met lange spitse vingertjes ook wel worden gemaakt met het pootje van een jonge krokodil, maar dat wordt nog onderzocht.

Afdrukken van dierenpootjes zijn niet uniek in de prehistorische rotskunst. In Australië zijn bijvoorbeeld vogelpootjes afgebeeld.