‘Alle Amsterdamse daken moeten groen’

Groen Groene daken in de stad: beter voor het milieu en besparend. En voor onszelf: „Mensen die erop uitkijken ervaren minder stress.”

Zo zou het eruit moeten gaan zien: groene oases in plaats van grijze daken. Artist impression Rooftop Revolution, door Alice Wielinga

Amsterdam heeft er genoeg: rechthoekige binnentuinen, omringd door hoge panden. Ideaal voor rijke, groene oases middenin de stad. Gezond voor iedereen die met een balkonnetje uitkijkt op de tuin. Maar nee. In plaats daarvan zien de meesten een grijs, plat dak, van een magazijn, winkels of schuurtjes.

Sinds vorige week is het makkelijker geworden om wat aan dat uitzicht te doen. Stichtingen De Gezonde Stad en De Groene Grachten lanceerden Rooftop Revolution, een crowdfundingsite voor groene daken. De eerste ter wereld, volgens hen. Op de site kan iedereen een project aanmaken en geld inzamelen om een dak te vergroenen met gras, mos, struiken of zelfs boompjes. Het platform is landelijk te gebruiken, maar in Amsterdam kunnen de ‘dakboswachters’ intensief begeleiding krijgen, bijvoorbeeld met financiering en vergunningen.

Een standaard groen pakket kost circa 50 euro per m2, met dakversteviging loopt dat op. Ook een ‘daktuin’ – struiken, plantenbakken – is duurder.

„Iedereen heeft belang bij groen”, zegt Suze Gehem van De Groene Grachten. „Het dak gaat langer mee. Huurders krijgen een betere isolatie. Mensen die erop uitkijken ervaren minder stress. Het schijnt dat je alleen al van het kijken naar een foto met groen uitzicht ontspant.” Zeker in Amsterdam is het belang van groene daken groot, stelt Jaap de Jong van De Gezonde Stad: „De gemeente wil buiten de stad niet bouwen, dus staat het groen in de stad onder druk.” Ook helpen groene daken tegen het waterprobleem. „Als het hard regent, kan het riool in Amsterdam dat niet aan.” Groene daken kunnen 60 tot 90 procent meer water vasthouden dan een onbegroeid dak.

Groene daken kunnen 60 tot 90 procent meer water vasthouden

In Amsterdam kan nog 12 vierkante kilometer dak vergroend worden, zeggen de initiatiefnemers – dat is 25 keer het Vondelpark. Op dit moment is in Amsterdam 150.000 vierkante meter dak groen. Met Rooftop Revolution moet daar over drie jaar 50.000 m2 bij zijn gekomen. Niet geheel toevallig had de gemeente, sponsor van De Gezonde Stad, al eerder (Agenda Groen 2015-2018) dezelfde ambitie uitgesproken. Per kwartaal is 125.000 euro beschikbaar; anderhalf miljoen in totaal. Inmiddels zijn 13 aanvragen gedaan voor oppervlaktes van 34 tot 1.900 m2.

Jaap de Jong denkt dat crowdfunding beter werkt dan alleen subsidies. „Veel subsidies gaan naar ‘eenvoudige’ daken: naar mensen die op hun eigen huis een groen dak willen aanleggen. Maar bij ingewikkelde daken gaat dat niet zomaar.” Bij een ‘ingewikkeld’ dak zijn meerdere eigenaren, huurders, omwonenden en de gemeente betrokken. Waar begin je dan als simpele ‘dak-loze’ huurder, die af wil van dat grijze oppervlak?

Een van die dak-lozen is Rinke Feenstra (31). Als hij in 2012 in de Transvaalbuurt komt wonen, stoort hij zich aan de „verschrikkelijke achterkant” van de Dirk van den Broek-supermarkt (1.000 m2) in zijn binnentuin. Na het zien van de Tegenlicht-aflevering Groen Goud in 2014, gaat hij flyeren in zijn buurt. Bewoners zijn „unaniem enthousiast”. Hij belt met gemeente en eigenaar, maar voelt zich niet serieus genomen. Dan komt hij bij De Gezonde Stad en De Groene Grachten terecht, die net pilotproject ‘1 Hectare Daknatuur’ hebben afgerond, en gaat het balletje eindelijk rollen.

Een cruciale partij blijkt de eigenaar, in dit geval Dreef Beheer. Die moet eerst het dak verstevigen. Feenstra: „Door mijn werk weet ik hoe vastgoedeigenaren denken: zo veel mogelijk rendement per vierkante meter. Een groen dak is dan alleen maar moeilijk.” Gelukkig moet het dak van ‘de Dirk’ toch gerenoveerd worden. Puur toeval. Het geld, ruim 50.000 euro, hoopt Feenstra van de eigenaar, de gemeente en Eigen Haard op te halen. Met Rooftop Revolution zoekt Feenstra niet zozeer geld, maar wel mankracht, voor het aanleggen van de tuin.

Lekker fris al dat groen, maar concurreert het niet met zonnepanelen? In 2020 wil de gemeente 80.000 huishoudens op zonne-energie laten draaien (nu 7.500). Integendeel, aldus de gemeente: het rendement van een zonnepaneel stijgt juist op een groen dak, door de afkoelende werking. Bovendien zijn lager gelegen daken, waarop mensen uitkijken, geschikter voor planten; de hogere vangen meer zon. Rooftop Revolution denkt al aan crowdfunding voor zonnepanelen.