Adellijke japon was van katholieke spionne bij Engels hof

Foto ANP

De eigenaresse van de zeventiende-eeuwse japon die duikers bij Texel hebben gevonden, heeft sinds dit weekend een naam. Ze heette Jean Kerr (1585-1643), gravin van Roxburghe. Ze was hofdame van de Engelse koningin Henriette Maria, die in 1642 in de Republiek der Zeven Verenigde Provinciën was. Dat zeggen cultuurhistorici Nadine Akkerman (Universiteit Leiden) en Helmer Helmers (Universiteit van Amsterdam). Kerr werkte als katholiek spion aan het Engelse hof.

Akkerman en Helmers baseren zich op een brief van Henriëtta Maria’s schoonzus Elizabeth van Stuart en op documenten bij de Britse Admiraliteit. Vorige week werd bekend dat de goed bewaarde japon was gevonden in een scheepswrak in de Waddenzee. De japon is te zien in het museum Kaap Skil op Texel. Het bericht was voor de historici aanleiding om in de archieven te duiken.

In 1642 verkeerde Henriëtta Maria’s echtgenoot, koning Karel I van Stuart, in een machtsstrijd met het parlement, dat hem onder andere te veel naar het rooms-katholicisme vond neigen. In januari 1642 was hij gedwongen Londen te ontvluchten. Hij stuurde zijn vrouw en dochter met entourage en de Engelse kroonjuwelen in twaalf schepen naar de Nederlanden. Zij moesten de kroonjuwelen verkopen en wapens kopen.

Akkerman vond al snel een brief van Elizabeth van 17 maart 1642 aan haar vertrouweling Sir Thomas Roe, waarin ze – deels in cijfercode – beschrijft dat Henriëtta Maria in Nederland is aangekomen. In het barre weer was een bagageschip verloren gegaan, met onder andere de garderobes van twee hofdames. In een document van de Britse Admiraliteit wordt met leedvermaak gezegd dat ‘ladies and maids’ zich dus in Hollands textiel moeten gaan hullen.

De hofdames noemt Elizabeth bij naam. Een van hen is Jean Kerr, toen 57 of 58 jaar. Zij was wat forser dan de rest en zou de nu opgedoken japon maat 42 gepast kunnen hebben.

Kerr was al hofdame onder koning Jacobus I, de vader van Karel, en volgens Akkerman was ze overtuigd katholiek. Ook had ze informatie van het Engelse hof aan de Spaanse koning doorgespeeld, als spion.