Rechter: detentieregime van Breivik is te streng

Moet een onmenselijke misdadiger humaan worden behandeld? Ja, zegt de Noorse rechter over Breivik.

De extreem-rechtse terrorist Anders Breivik die een proces aanspande tegen de Noorse staat omdat hij onmenselijk zou worden behandeld, is deels in het gelijk gesteld. Woensdag bepaalde de rechter dat zijn gevangenisregime indruist tegen het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens. Het gaat om artikel 3, dat stelt dat niemand mag worden onderworpen aan onmenselijke of vernederende behandelingen of bestraffingen.

De 37-jarige Breivik, die in juli 2011 een bomaanslag pleegde op een regeringsgebouw in Oslo en 69 jongeren doodschoot op het eilandje Utøya, zit een gevangenisstraf uit van 21 jaar voor de moord op in totaal 77 mensen. Tijdens de zitting vorige maand zei hij onder meer dat zijn cel te koud is en dat hij te weinig privacy heeft. Ook zou hij te vaak worden uitgekleed en gefouilleerd. De rechter is het deels met hem eens.

Breivik zou in het begin van zijn straf eenzame opsluiting hebben ondergaan en mocht zijn advocaat alleen vanachter het glas zien. „Het is een compleet afgesloten wereld met weinig menselijk contact”, zei rechter Helen Andenæs Sekulic in het vonnis. „Het verbod op een onmenselijke en vernederende behandeling is een fundamentele waarde van een democratische samenleving.” De Noorse overheid moet nu onder meer Breiviks proceskosten van bijna 36.000 euro vergoeden. De Noorse regering was verrast over de uitspraak en overweegt in hoger beroep te gaan.

Ook in andere West-Europese landen waar gevangenen veel voorzieningen hebben, stappen veroordeelden naar de rechter. Hoogleraar Egbert Myjer, oud-rechter bij het Europees Hof voor de Rechten van de Mens in Straatsburg zegt te beseffen dat het moeilijk is te accepteren dat mensen als Breivik humaan moeten worden behandeld.

„Maar dat hebben we nu net met z’n allen afgesproken. Ook al krijgen gevangenen genoeg eten en drinken en hebben ze een tv in hun kamer, dan kunnen bepaalde veiligheidsmaatregelen disproportioneel zijn en onnodig psychisch leed veroorzaken”, zegt hij. „Al ben je de ergste terrorist, als je dan je verdiende straf uitzit, heb je toch het recht om menswaardig te worden behandeld.”