Je baby in een doos

Kraamzorg Finse ouders krijgen van overheidswege al decennia een doos als wieg voor hun baby. De babybox krijgt nu overal ter wereld navolging. Maar vooralsnog niet in Nederland.

Foto Finnish Baby Box / www.finnishbabybox.com

In de Canadese provincie Alberta worden komende maand vijftienhonderd babyboxen uitgedeeld aan aanstaande moeders. Op de bodem van de doos vol babyproducten ligt een klein matras. De felgekleurde doos kan zo ook worden gebruikt als wieg.

De wiegdoos kwam overwaaien uit Finland. Daar brengen baby’s al decennialang hun eerste maanden door in een kartonnen doos. Zwangere Finse vrouwen krijgen de doos al sinds 1938 als kraamcadeau van de overheid. In eerste instantie was de doos bedoeld om ouders met een laag inkomen tegemoet te komen in de kosten, maar vanaf 1949 kon iedere zwangere Finse reikhalzend uitkijken naar de dag dat het babypakket bezorgd werd.

Naast het matras zitten er nog vijftig producten in de box die volgens de Finse overheid essentieel zijn voor een goede start van de baby: rompertjes, luiers en slaapzakken, maar ook talkpoeder en een nagelschaartje.

De eerste paar maanden na de geboorte is de doos van zeventig bij dertig centimeter groot genoeg om als bedje te worden gebruikt. Niet alleen goedkoop, ook praktisch. De babybox neemt weinig ruimte in, is milieuvriendelijk en de geïmproviseerde slaapplek kan gemakkelijk worden verplaatst. Het aantal baby’s dat vroegtijdig sterft, is sinds de doos verspreid wordt sterk afgenomen. In de jaren dertig stierf bijna 7 procent van de Finse baby’s in het eerste levensjaar. Sinds 1960 is dit geleidelijk afgenomen van 2 procent naar 2 promille. Het behoort daarmee al decennia tot de laagste ter wereld. Ter vergelijking: in de Verenigde Staten lag het sterftepercentage van baby’s in 2013 op 6 promille, in Nederland was dat 3,8 promille.

‘Bijna alle baby’s die hier geboren worden, hebben een eigen bed’

Niet de doos, maar het feit dat de baby niet bij de ouders in bed ligt is waarschijnlijk de verklaring voor de lage babysterfte. „Jonge baby’s die met hun ouders in bed slapen hebben negen keer zo veel kans op wiegendood als baby’s die apart liggen”, zei kinderarts Adèle Engelberts eerder in NRC. Engelberts is bestuurslid van de Landelijke Werkgroep Wiegendood van de Nederlandse Vereniging voor Kindergeneeskunde (NVK). „Het beste is om een baby apart van de ouders, maar wel in dezelfde kamer te laten slapen. Als er weinig ruimte is, kan zo’n doos een uitkomst zijn.”

Nadat de BBC in 2013 over de Finse babybox had gepubliceerd, werd het idee wereldwijd omarmd. Ook in de Verenigde Staten, Zuid-Afrika en Zuid-Oost Azië zijn het afgelopen jaar vergelijkbare dozen uitgedeeld.

De ‘blije doos’, het kraampakket dat zwangere vrouwen in Nederland kunnen bestellen bij drogisterijen of van hun verzekeraar krijgen, bevat geen matras. Waarom eigenlijk niet? Er is weinig aanleiding toe, volgens Engelberts. „Bijna alle baby’s die hier geboren worden, hebben een eigen bed. Als ouders dat zelf niet kunnen betalen wordt er een wieg geregeld via de gemeente of welzijnsorganisaties.” Als Nederlandse ouders hun baby toch graag in een doos willen laten slapen kunnen zij via websites als finnishbabybox.com en babyboxco.com een commerciële variant bestellen.

De levensstandaard in Finland is inmiddels een stuk hoger dan in 1938, maar de babybox blijft geliefd onder de Finse bevolking. Ouders kunnen in plaats van een babybox ook honderdveertig euro van de overheid ontvangen, maar nog altijd kiest negentig procent bij de eerste zwangerschap voor de babybox. Bij volgende zwangerschappen is dat ongeveer de helft. Het kraamcadeau dat iedere baby verzekerde van een goede start, is uitgegroeid tot veel meer dan een gebaar van de overheid. De babybox is Fins cultuurgoed geworden.