Google moet leren omgaan met zijn eigen almacht

Misbruikt Google zijn dominantie op de markt voor mobiele telefoons? Die vraag zal worden beantwoord door EU-commissaris voor de mededinging Margarethe Vestager, nu zij een tweede onderzoek is gestart naar de internetgigant. Het eerste, uit 2010, ging over de vraag of Google’s zoekmachine zijn eigen diensten bevoordeelt bij het presenteren van resultaten. De nieuwe zaak is belangrijker. Ditmaal gaat het over de vraag of Google zijn macht misbruikt in de steeds belangrijker markt voor mobiele telefoons. Op ruim tachtig procent van die toestellen draait het besturingssysteem Android, dat begon als een open platform waar elke aanbieder zijn eigen ‘apps’ voor kon aanbieden. Maar Google’s eigen apps zijn standaard, onverwijderbaar en prominent aanwezig. Zij ontmoedigen het gebruik van alternatieven.

Er zijn voors en tegens in deze zaak, die erg lijkt op de procedure tegen Microsoft van een decennium terug, toen dat zijn eigen mediaspeler dominant maakte in het besturingssysteem Windows voor pc’s. In Google’s voordeel pleit dat het internet nu eenmaal neigt naar totale winnaars: schaalgrootte heeft er de eigenschap zichzelf ongehinderd te versterken. Niet voor niets wordt de markt volledig gedomineerd door kampioenen die elk hun eigen, zij het overlappend, territorium hebben: Google, Facebook, Amazon, Apple. De gebruiker raakt verzeild in hun ecosysteem, waaruit ontsnappen te onhandig wordt om nog te overwegen.

Juist die marktstructuur moet zorgen voor grote waakzaamheid. Niet alleen bij de autoriteiten en gebruikers, ook bij de giganten zelf. Bij zoveel macht hoort even veel verantwoordelijkheid, al is het maar uit eigenbelang. Dominantie kan zorgen voor monopoliewinsten en voor een tekort aan innovatie wanneer concurrenten en nieuwkomers geen kans maken.

Het argument dat Microsoft lang niet zo onaantastbaar bleek toen de smartphone op de markt kwam, is wankel. De huidige constellatie van alleenheersers maakt daar een veel te solide indruk voor. Menig veelbelovende, nieuwe, concurrent is simpelweg door hen opgekocht en ingelijfd. Google zou er goed doen zelf concessies voor te stellen in de Android-zaak, in plaats van vol het gevecht aan te gaan met de Europese Commissie. Het bedrijf zou gebruikers zelf moeten laten kiezen of ze al die standaardapps wel op hun toestel willen hebben.

Vestagers optreden kan de burger overigens niet alleen beschermen tegen de almacht van de internetgiganten. Dat zij in actie komt onderstreept ook dat de EU, als gezamenlijke tegenmacht, in dit soort kwesties onmisbaar is.