Dove rockers, vooral als je wat ouder wordt

Brian Johnson, Jeff Beck, Pete Townshend: ze hebben last van hun gehoor. Het is meestal niet meer te genezen.

Brian Johnson van AC/DC in Los Angeles in 2015. Van zijn artsen mag hij niet meer optreden bij megaconcerten. Foto Kevin Winter/Getty Images

Brian Johnson, de zanger van AC/DC die zijn plek op de huidige tournee van de Australische hardrockband wegens dreigende doofheid moest afstaan aan Axl Rose van Guns ’N Roses, schreef deze week in een brief aan zijn fans dat hij werkt aan zijn herstel en dat studiosessies met de band in de toekomst niet zijn uitgesloten. Johnson (68) kreeg van zijn artsen de strikte instructie om niet meer in grote ruimtes op te treden, omdat het geluidsniveau van AC/DC’s megaconcerten tot permanente gehoorschade en uiteindelijk totale doofheid zouden leiden. In Johnsons brief komt de naam Axl Rose niet voor; hij spreekt van ,,een gastzanger.”

Wat ging er mis met Brian Johnson?

Rockers op leeftijd lopen een verhoogd risico. Jeff Beck en The Who’s Pete Townshend hebben al jaren last van tinnitus, de aandoening die een permanente piep of brom in het oor veroorzaakt. Brian Johnson was professioneel rockzanger sinds 1971 (bij de Engelse groep Geordie) en werd na zijn komst bij AC/DC in 1980 blootgesteld aan het geluidsniveau van arena- en stadionshows. De monitortechniek op het podium was in die dagen nog niet zo geavanceerd als nu en de meer dan veertig Marshallversterkers van gitaristen Malcolm en Angus Young bliezen hun decibellen op vol volume de zaal in. Overigens is gehoorbeschadiging door muziekbeoefening niet voorbehouden aan rockers: ook bij klassieke muzikanten is het toenemend een punt van zorg.

Hoe kun je gehoorbeschadiging door harde muziek voorkomen?

Oordoppen mee naar concertzaal of discotheek zijn altijd een goed idee, zeker nu artsen al bij twaalf- tot achttienjarigen permanente gehoorschade vaststellen in bepaalde frequentiegebieden. Roekeloos gebruik van oor- en hoofdtelefoons bij gamen en muziek luisteren zijn daar ook debet aan. Muzikanten kunnen sinds 1995 gebruik maken van in-ear monitors, die de oren niet meer direct blootstellen aan keihard en galmend monitorgeluid en die individueel afgesteld kunnen worden op de gewenste podiummix. Sommige bands maken gebruik van doorzichtige schermen rond het drumstel. Vooral het geluid van de bekkens en cimbalen levert gevaar op voor muzikanten in de directe omgeving. Voor alle gehoorschade geldt dat het risico toeneemt bij langere blootstelling aan geluid van 90 decibel (het geluid van druk stadsverkeer of een keukenmixer) en meer. Op www.popschoolmaastricht.nl staat een handzame online gehoortest voor muzikanten. Cruciale richtlijnen zijn of je een signaal van 10 kHz (hoge piep) of 16 Hz (laag gebrom) nog kunt horen. Zo niet: naar de oorarts!

Is gehoorbeschadiging te genezen?

Lemmy van Motörhead hield stellig vol van wel. Het menselijk regeneratievermogen is groot, meende de eind vorig jaar overleden zanger/bassist van de band die als hardste ter wereld te boek stond. Elke avond kwam hij praktisch doof van het podium, maar na rust voor zijn oren herstelde zijn gehoor zich iedere keer. Lemmy was een wereldwonder, want gehoorschade is meestal permanent en kapotgemaakte trilhaartjes in de gehoorgangen, die geluid registreren en aan de hersenen doorgeven, groeien niet zomaar weer aan. Brian Johnson gelooft dat hij met professionele hulp weer beter zal gaan horen. Zijn gedwongen afscheid van de AC/DC-tournee beschouwt hij als een zwarte bladzijde in zijn professionele carrière. De rockwereld is hard: op AC/DC’s wikipagina staat hij inmiddels te boek als de ex-zanger van de band.