Dé vraag: moet Griekenland terugbetalen?

Onderhandelingen De Europese ministers van Financiën praten vrijdag weer over Griekenland. Premier Tsipras en het IMF willen schuldverlichting.

Het nieuwe normaal in Griekenland zijn tentenkampen en vluchtelingendrama’s. Griekenland is de Europese bufferzone waar de migratiecrisis moet worden opgelost. De financiële inspecties, massademonstraties en zenuwslopende parlementssessies over bezuinigingen en miljardenleningen die de hele eurozone bedreigden leken even vergeten.

Maar voor je het weet domineren ze de agenda weer. De onderhandelingen tussen de Griekse regering en de internationale geldschieters over hervormingen en bezuinigingen in Griekenland gaan ouderwets moeizaam.

De gesprekken over het voortgangsrapport, dat de weg vrij moet maken voor vijf miljard euro uit de pot van 86 miljard, slepen zich al maanden voort. Die gesprekken zouden vrijdag tijdens een vergadering van de EU-ministers van Financiën in Amsterdam afgerond moeten worden. Maar het is de vraag of dit lukt.

Deze week kruipen de partijen in slakkentempo nader tot elkaar. De Griekse regering kwam dinsdag met een lang verwachte nieuwe wet voor de hervorming van het pensioenstelsel. Woensdag ging de regering naar verluidt akkoord met een btw-verhoging van 23 naar 24 procent.

Belangrijke stappen, maar uiteindelijk toch details. De belangrijkste vraag is en blijft of Griekenland kan rekenen op kwijtschelding van een deel van de enorme staatsschuld. Bij ongewijzigd beleid zal die groeien naar 174,4 procent van het bruto binnenlands product. Te veel om ooit terug te betalen. Dat vindt ook het IMF, dat participeert in de reddingspakketten aan Griekenland.

Het vooruitzicht van schuldverlichting is bovendien vrijwel het enige dat nog overeind staat van de beloften waarmee premier Alexis Tsipras en zijn partij Syriza ruim een jaar geleden aan de macht kwamen. Van een Europese rebel is hij veranderd in een relatief kleurloze sociaal-democraat. Steeds bleek zijn harde ‘nee’ een ‘ja’.

Maar er is een constante, signaleert publicist Nick Malkoutzis op zijn website Macropolis: ‘Tsipras blijft het IMF als vijand zien.’ Want hoewel het IMF bij de EU aandringt op schuldverlichting, blijft het IMF tegelijk de strengste in het ‘kwartet’ van geldschieters, de opvolger van wat ‘de trojka’ werd genoemd. Het IMF gaat namelijk uit van haar eigen berekeningen en prognoses, en die pakken steevast negatiever uit dan de begrotingen van het Griekse ministerie van Financiën. En het IMF vindt de Europese niet moeten vasthouden aan het na te streven Griekse begrotingsoverschot in 2018, dat in hun ogen onrealistisch is.

De strohalm waaraan de Griekse regering zich nu vasthoudt is Europees statistiekbureau Eurostat. Donderdag te publiceren cijfers van Eurostat zouden bevestigen dat het in 2015 beter ging dan het IMF beweert.

Woensdag bleek dat de Europese Commissie geneigd is een beetje met de Grieken mee te denken. Commissievoorzitter Jean-Claude Juncker verwees nadrukkelijk naar Eurostat als bron die moet uitwijzen of het IMF gelijk heeft of niet.

Die opstelling zal de IMF-bestuurders niet verbazen. Als ze een ding hebben geleerd van hun deelname aan reddingsprogramma’s voor Griekenland, dan is het dat in Europa alles politiek en dus buigzaam is.

Het IMF ziet in de Griekse vluchtelingencrisis een mogelijke politieke kans om toch hun gelijk te halen, blijkt uit een uitgelekt transcript van een gesprek tussen twee hoge IMF-ers, onlangs gepubliceerd door Wikileaks. Poul Thomsen, het hoofd van de Europa-afdeling van het IMF zegt daarin dat Duitsland „door de vluchtelingensituatie” wel tot een „vergelijk” wil komen over het verdere verloop van de hulp aan Griekenland. Volgens hem kan Merkel daarom onder druk worden gezet. „En dan zeggen wij [...] mevrouw Merkel, u staat voor een vraag: wat is kostbaarder: verder gaan zonder het IMF […] of kiezen voor de schuldverlichting? [...] Dat is de echte kwestie.”