Clinton en Trump winnen New York, hoe nu verder?

Opluchting voor Hillary Clinton en en Donald Trump door hun zeges in New York na moeilijke weken.

Foto AP

De koplopers in de Amerikaanse race om het Witte Huis hebben vannacht met gemak de voorverkiezingen in New York gewonnen. Hillary Clinton won bij de Democraten 125 van de 239 gedelegeerden, vooral dankzij vrouwen, Afro-Amerikanen en Hispanics die in groten getale voor haar naar de stembus gingen. Bij de Republikeinen won Donald Trump met overmacht: 92 van de New Yorkse gedelegeerden voor de Republikeinse partij gingen naar hem, de overige drie waren voor John Kasich. Ted Cruz won geen enkele gedelegeerde in de staat, die weinig opheeft met zijn evangelisch conservatisme en zijn sneer eerder uit de campagne, over te liberale ‘New Yorkse waarden’ niet vergat.

De stad New York beleefde dinsdag een feestdag. Door de slepende spanning in deze voorverkiezingen bevond de stad zich voor het eerst in decennia in het oog van de politieke storm. In andere jaren was tegen de tijd dat New York naar de stembus trok, al duidelijk wie de nominaties in de wacht zou slepen.

Zowel voor Trump als voor Clinton betekende de overwinning in hun thuisstaat opluchting na een paar weken waarin hun voorsprong afnam. “Vandaag bewezen jullie nog maar eens, er is geen plek zoals thuis,” zei Clinton in haar overwinningsspeech.

“We hebben overal gewonnen, van noord tot zuid en van oost tot west. Maar deze overwinning voelt persoonlijk.”

De Clintons vestigden zich in 1999 in Chappaqua, een rijke voorstad. Hillary Clinton was tussen 2001 en 2009 Senator voor New York.

Afgelopen weken boekte haar rivaal Bernie Sanders een reeks van zeven overwinningen van Hawaii tot Wyoming. Maar door de geringe aantallen gedelegeerden die dit hem opleverde kon hij zijn achterstand slechts deels inlopen. Sanders vloog afgelopen nacht al naar Pennsylvania, één van de vijf staten waar komende dinsdag verkiezingen zijn. “De overwinning is in zicht”, zei Clinton, die nu 1442 van de benodigde 2382 gedelegeerden aan zich heeft gebonden, tegen 1198 voor Sanders.

Ook de in Queens geboren Donald Trump wentelde zich in zijn overwinning in zijn thuisstaat, na een paar weken vol blunders en tegenslagen – maandag verwarde hij 9/11, de dag van de aanslagen op het WTC in New York, nog met supermarktketen 7-Eleven.

Trump zei dat hij op weg is naar het winnen van een absolute meerderheid van 1237 gedelegeerden, nodig om de nominatie in één keer te winnen.

Maar ook na vannacht is Trump van een absolute overwinning nog niet zeker. Hij sprak dan ook opnieuw over het ‘gemanipuleerde’, ‘bedrieglijke’ kiesstelsel. De vastgoedmiljonair werd er afgelopen weken pijnlijk aan herinnerd dat er in het Amerikaanse kiesstelsel meer voor nodig is dan een groot aantal stemmen om te kunnen winnen. De geoliede campagne van Ted Cruz wist in de staatsconventies van Wyoming en Colorado respectievelijk 17 en 34 gedelegeerden aan zijn kant te krijgen. Eerder dan Trump heeft Cruz beseft dat het op de open conventie waar de partij waarschijnlijk op afstevent, aankomt op de loyaliteit van gedelegeerden.

Aantrappen tegen het kiesstelsel is daarom momenteel een vaste waarde in de speeches van Donald Trump. Er is hem er veel aan gelegen dat pers en publiek met argusogen de vergadering van de partijtop volgen, de Republican National Committee, die vandaag in Florida begint. Hier bereiden de 168 RNC-leden onder meer de gang van zaken op de Nationale Conventie voor. En elke wijziging in de procedures heeft invloed op wat er uiteindelijk eind juli op de Conventie in Cleveland gebeurt.

Een speciale commissie, de Standing Commissie on Rules, bestaande uit één RNC-lid uit elke staat, kan deze week bijvoorbeeld amendementen voorstellen op de stemregels. Bovendien benoemt de voorzitter van de RNC, Reince Priebus, in Florida de mensen die straks de Nationale Conventie in goede banen zullen leiden.

Meestal zijn de voorverkiezingen rond de tijd van de voorjaarsvergadering van de RNC al een gelopen race en vallen de beslissingen uit in het voordeel van de kandidaat die aan kop gaat en vaak ook de steun heeft van het establishment. Ditmaal is alles anders. Nu buitenstaander Trump zoveel stemmen heeft vergaard en bovendien de race met zijn voornaamste tegenstander Ted Cruz, die door het establishment alleen tandenknarsend en traag wordt geaccepteerd, nog altijd niet gelopen is, krijgt elke beslissing een potentieel doorslaggevende lading.

De speculaties over eventuele amendementen en benoemingen namen afgelopen weken dan ook toe. Zo was er veel te doen over regel 40b, die voorschrijft dat een kandidaat tenminste in acht staten gewonnen moet hebben om überhaupt genomineerd te kunnen worden. Die regel werd in 2012 door het pro-Romneykamp bedacht om rivaal Ron Paul de pas af te snijden, maar keert zich nu juist tegen het establishment: hij zou het onmogelijk maken dat een door de partijtop naar voren geschoven andere kandidaat dan Trump of Cruz aanspraak kan maken op de nominatie.

RNC voorzitter Reince Priebus maakte eerder deze week duidelijk hoe belangrijk het is zoveel mogelijk bij het oude te laten. “Ik denk dat we in een beladen politieke sfeer zitten, ik denk dat het te gecompliceerd is, zei hij tegen CNN.

“We kunnen eigenlijk niets veranderen. Het is aan de gedelegeerden op de conventie.”