Politie pakt criminelen hun veilige telefoon af

De politie heeft een gesloten communicatienetwerk uit de lucht gehaald dat vooral populair was bij criminelen.

PGP – Pretty Good Privacy. In de onderwereld zijn ze er dol op. Speciaal geprepareerde telefoons die maar één ding doen: tekstberichten versleutelen met PGP, een computerprotocol dat tot voor kort niet kon worden gekraakt. Het zorgde voor een ware revolutie in het criminele milieu.

Vóór PGP durfden criminelen niet met elkaar te bellen of te e-mailen. De kans dat de politie meeluisterde was en is groot. Sommige criminelen gebruikten speciale trucs om te voorkomen dat ze werden afgeluisterd. Maar de veiligste manier is gewoon elkaar ontmoeten. ‘Rijden’ noemen ze dat in het milieu. Dan werd voor het uitwisselen van een simpele boodschap soms uren autogereden. Om daarna te gaan lopen. Met PGP hoefde dat niet meer.

Maar uit de luie stoel de meest vertrouwelijke zaken regelen, zoals een crimineel uit het Amsterdamse milieu het gebruik van PGP omschreef, kan niet meer. Gisteren kregen naar schatting 19.000 gebruikers van een PGP-netwerk een melding dat hun communicatiedienst uit de lucht is genomen. De servers met alle vertrouwelijke informatie zijn in beslag genomen. Een van die servers stond in Canada, zo meldde de politie.

De beheerder van het netwerk is aangehouden. Hij verkocht de telefoons voor 1.500 euro per stuk en rekende 600 euro voor een abonnement van zes maanden. Gezien die prijzen gaat de politie ervan uit dat de meeste van de 19.000 gebruikers criminele bedoelingen hebben. Andere gebruikers kunnen zich melden.

De grote vraag is wat de politie precies gaat aantreffen op de in beslag genomen servers van het PGP-netwerk. Het kan een doorbraak opleveren in bepaalde onderzoeken, maar helemaal zeker is dat nog niet. Sinds eind vorig jaar is bekend dat het Nederlandse Forensisch Instituut in beslaggenomen PGP-telefoons kan kraken.

Hoe de forensisch experts dat doen, is niet bekend. Zeker is wel dat het niet altijd werkt. Maar uit dossiers van grote strafzaken blijkt dat er steeds vaker PGP-telefoons worden gekraakt. Zo communiceerde de corrupte havendouanier Gerrit G. met criminelen die hij hielp bij het smokkelen van cocaïne. Het levert in dat dossier een schat aan bewijs op. Vooral omdat Gerrit G. verzonden en ontvangen berichten niet vernietigde nadat ze waren verstuurd. De berichten, die lezen als appjes of smsjes, leveren een ongekende inkijk in de afspraken die hij maakte.

Maar ook in verschillende onderzoeken naar zware delicten als drugs- en wapenhandel en liquidaties zijn PGP-telefoons gekraakt. En zelfs in oude zaken kan een gevonden PGP-toestel nog een schat aan informatie opleveren. Maar dan moet de telefoon wel te kraken zijn. En dat is niet altijd het geval. Bovendien zijn in het milieu inmiddels weer nieuwe telefoons in omloop, die een ander protocol gebruiken.

Het is niet onwaarschijnlijk dat sommige criminelen weer terug zullen vallen op de oude methode. Rijden en lopen. En zelfs dan moet je voorzichtig zijn. Willem Holleeder was bijvoorbeeld zo panisch om afgeluisterd te worden dat hij zich volgens zijn zus Astrid ook thuis of in de auto niet veilig waande.

En terecht, want naast het kraken van beveiligde communicatie slaagt de politie er keer op keer in criminelen af te luisteren. Zo werd in een groot onderzoek naar de Brabantse onderwereld een ontmoetingsplek maanden lang afgeluisterd. Bovendien werden daarbij ook bewegende beelden gemaakt. Privacy is een schaars goed in de onderwereld.