Eenpitters geven kabinet lucht in Brussel

Premier Rutte kan gaan onderhandelen in Brussel over het associatieakkoord met Oekraïne. Maar wel pas nadat hij steun had gekregen uit onverwachte hoek.

Dinsdag stemde de Tweede Kamer over de vraag: moet het kabinet de goedkeuringswet over het verdrag meteen intrekken nu de kiezers het per raadgevend referendum hebben afgewezen? Ja, vindt de volledige oppositie, inclusief voorstanders van het akkoord: de kiezer heeft nu eenmaal gesproken. Nee, vindt het kabinet: zolang het verdrag nog op tafel ligt, kan de premier in Brussel aanpassingen bedingen om de nee-stemmers tegemoet te komen – een garantie dat Oekraïne voorlopig geen EU-lid zal worden bijvoorbeeld.

Er was één dissident binnen de coalitie: PvdA’er Jacques Monasch. Hij kondigde dinsdag zoals verwacht aan met de oppositie mee te zullen stemmen. „Europa gaat te snel”, verkondigde het Kamerlid voor een haag aan televisiecamera’s. En daarmee was het kabinet de minimale meerderheid van 76 zetels kwijt.

Dat de coalitie uiteindelijk toch geen nederlaag leed, was te danken aan twee eenpersoonsfracties: oud-PVV’er Roland van Vliet en de verstoten VVD’er Johan Houwers. In een stemverklaring zei Van Vliet dat er „bijzonder veel morele druk” op hem was uitgeoefend om toch met de oppositie mee te stemmen, maar dat hij „zijn eigen afweging” had gemaakt, „op basis van de inhoud”.

Binnen de coalitie worden Houwers en Van Vliet gezien als steunpilaren wanneer de 76 zetels in gevaar komen. Beiden hebben zo hun reden voor een constructieve opstelling: Houwers keerde ondanks een VVD-royement terug in de Kamer om zijn hypotheek te kunnen betalen, en Van Vliet hoopt bij de volgende verkiezingen op de VVD-lijst te komen.