Melige humor

fritsabrahams0

Hans Teeuwen wil dat we de Turkse president Erdogan vanaf nu gaan bedelven onder de zwaarste beledigingen die we maar kunnen bedenken. Ik moet er niet aan denken. Niet omdat ik vind dat deze politieke boef ontzien moet worden, maar omdat het me slecht lijkt voor satire in het algemeen en het cabaret in het bijzonder.

Satire is alleen verteerbaar als het verrassend en hilarisch is. Het lijkt me niet te harden als alle cabaretiers, cartoonisten en columnisten zichzelf en elkaar proberen te overtreffen in snoeiharde Erdogan-grappen. Ik voorzie de flauwst denkbare, voorspelbare naamgrappen, woordspelingen en rijmpjes met ‘koran’, ‘islam’ en ‘waterpijpen’, liefst voorzien van enkele anaal georiënteerde hints. Saaier kan humor toch niet worden?

Dat is ook mijn probleem met Jan Böhmermann, die Duitse komiek. Ik heb hem nu een paar keer zijn omstreden teksten zien voorlezen en ik heb geen moment om hem kunnen lachen. Hij heeft het charisma van een boekhouder die op de personeelsavond zijn uiterste best doet om zijn baas met stoute teksten een hak te zetten. Zijn grappen moeten het vooral hebben van voor de hand liggende seksuele toespelingen.

Ja, Erdogan ist voll und ganz/ ein Präsident mit kleinem Schwanz. En: Bis der Schwanz beim Pinkeln brennt/ das ist Recep Erdogan, der türkische Präsident. Veel ‘Schwanz’, ‘klöten’ (rijmt op ‘flöten’) en ‘ficken’ (rijmt minder goed op ‘unterdrücken’, maar dat moet maar). „Am liebsten mag er Ziegen ficken/ und Minderheiten unterdrücken.” Lachen maar!

Dit alles dient Böhmermann op met een triomfantelijk kijk-mij-eens-durven lachje. Hij vergeet dat zelfgenoegzaamheid de grootste vijand van de humor is. Ooit wel eens Charlie Chaplin, John Cleese en Van Kooten en De Bie om hun eigen grappen zien lachen?

Hans Teeuwen vertelde bij Pauw dat hij zijn best zal doen om Böhmermann te overtreffen, maar dat het wel moeilijk zal worden. Waarom zoveel ontzag voor deze Duitse collega? Omdat hij het ‘geitenneuken’ uit Nederland gejat heeft?

De eerste poging die Teeuwen waagde, voorspelde al niet veel goeds. We zagen hem op een trap tijdens een pseudo-interview een verhaaltje vertellen over zijn bezoek aan een bordeel, waar de ‘jongenshoer’ Erdogan hem niet de verwachte blowjob wilde verschaffen. „Ik heb nog een pijpbeurt van hem te goed.” Leuk toch? Het duurde vijf minuten en er viel niet één goede grap te horen, alleen maar lullige meligheid.

Het hoeft ook niet leuk te zijn, hoorde ik iemand zeggen, het gaat Böhmermann en Teeuwen om de boodschap: die Erdogan is een weerzinwekkende dictator. Dat klopt, maar dat wisten we al en dat vinden we allemaal, behalve de aanhang van Erdogan. Weerzinwekkende dictators kun je alleen belachelijk maken als je het goed doet. Anders blijft het humor-met-een-boodschap, een doorgaans onverdraaglijk soort humor. Kijk hoe Chaplin het deed in The Great Dictator, subtiel en intelligent – dát werkt.

De sketch van Teeuwen heeft ook iets overbodigs. Hij doet Böhmermann na, terwijl hij hem vóór had moeten zijn.

Misschien kan Erdogan Teeuwen nog redden door ook hem aan te klagen, al is dat juridisch lastiger dan in Duitsland. Maar als Erdogan slim is, doet hij iets heel anders: hij pakt een of andere nauwelijks bekende cabaretier of cartoonist aan en slaat Hans Teeuwen over.