‘Kabinet moet verder kijken dan bbp’

Parlementaire onderzoekers onderkennen beperkingen bbp en vraagt CBS met breder welvaartsbegrip te komen.

Kabinetsbeleid moet voortaan niet alleen tot stand komen op basis van de macro-economische ramingen van het Centraal Planbureau, maar ook op basis van een nieuw te ontwikkelen ‘Monitor Brede Welvaart’.

Met deze monitor zal het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) andere criteria in kaart moeten brengen dan alleen de omvang van de economie, uitgedrukt in bruto binnenlands product (bbp). Ook immateriële factoren als gezondheid en milieu moeten hier een serieuze rol in krijgen.

Dat stelt de parlementaire onderzoekscommissie die de afgelopen zes maanden onderzoek deed naar een nieuw, breed welvaartsbegrip. De commissie, onder leiding van GroenLinks-Kamerlid Rik Grashoff was ingesteld na toenemende kritiek op het grote gewicht dat in de politiek wordt toegekend aan het bbp, de gezamenlijke waarde van goederen en diensten dat een land produceert.

Het bbp, concludeert de commissie-Grashoff, is weliswaar de beste manier om de omvang van de economie te meten – „een robuuste indicator” – maar heeft „ook beperkingen”. En het bbp is in elk geval „nooit bedoeld geweest om brede welvaart te meten”.

Daarmee erkent de Kamercommissie, samengesteld uit zowel coalitie- (VVD, PvdA) als oppositiepartijen (CDA, D66, SP en GroenLinks), de waarschuwing van de Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid (WRR) uit 2013. Die stelde in het veel geroemde rapport Naar een lerende economie, dat het bbp ten onrechte gelijk wordt gesteld met (materiële) welvaart of vooruitgang. „Dat is een (veel) te genereuze interpretatie.”

‘Geen vendetta’

Maar, zo benadrukt Grashoff in een toelichting, het is nooit de bedoeling geweest om het begrip bbp af te voeren. „Wij wilden geen vendetta tegen het bbp voeren. We hebben gekeken wat het bbp wel en vooral ook niet meet, en er met veel critici over gesproken. Uiteindelijk concluderen we dat het bbp de belangrijkste maatstaf is en blijft voor de omvang van onze economie.” Het bbp is alleen niet de juiste methode is om de welvaart te meten. „Daar is het ook nooit voor bedoeld geweest”, zegt Grashoff.

De commissie-Grashoff stelt voor dat het CBS de nieuwe Monitor Brede Welvaart ontwikkelt, voortbordurend op de reeds bestaande Monitor Duurzaam Nederland. Jaarlijks zal deze aan de Tweede Kamer en het kabinet moeten worden gepresenteerd. Bij het Verantwoordingsdebat, eind mei, zouden Kamer en kabinet dan serieus moeten spreken over „de stand van zaken van de brede welvaart in Nederland”.

Maatschappelijke aspecten die in de Monitor Brede Welvaart aan bod zullen moeten komen zijn onder meer vrije tijd, gezondheid, vrijwilligerswerk, ongelijkheid, natuur en, algemeen geformuleerd „tevredenheid met het leven”.