‘Ik kan mij moeilijk voor elke rol wit schminken’

Omar Sy Omar Sy brak in ‘Intouchables’ door als slimme zwarte underdog, de rol waarmee hij wordt geïdentificeerd. Maar begin daar liever niet over.

Foottit (James Thierree) en Chocolat (Omar Sy) in Monsieur Chocolat.

Als er iets is waarmee je Omar Sy (geb. 1978) op de kast krijgt, dan is de suggestie dat hij zo goed is in het spelen van de zwarte underdog in de Franse samenleving. Omar et Fred heette de serie in Nederland onbekende sketches op Canal+, waarmee het natuurtalent Sy zich voor het eerst in de kijker speelde: komische scènes waarin een zwarte, door iedereen onderschatte man ten slotte steeds de slimste blijkt te zijn.

En dan is er natuurlijk Intouchables, de succesvolste Franse film aller tijden, over een verlamde man uit de upper class die een zwarte volksjongen als assistent in dienst neemt, wat na aanvankelijke misverstanden tot een diepe lotsverbondenheid leidt. En nu dan Chocolat, een film over een zwarte man in de belle époque aan het eind van de negentiende eeuw die de beroemdste clown van Frankrijk werd, maar ongelukkig was omdat hij zich realiseerde dat hij niet als mens, maar als exotisch verschijnsel werd gewaardeerd.

Er lijkt in de carrière van Omar Sy duidelijk van continuïteit sprake. Als we hem voorafgaand aan de première van Chocolat in Brussel ontmoeten, blijkt hij zich in deze samenvatting van zijn carrière niet te kunnen vinden. Sterker nog: hij wordt zo boos dat het even lijkt alsof het gesprek hiermee beëindigd zal worden.

‘Intouchables’ gaat over klasse, niet over huidskleur

„Als hier nu een actrice zat, vroeg u die dan ook waarom ze altijd vrouwenrollen speelt? Ik ben zwart, en dus ben ik in een film altijd een zwarte man. Ik kan me nu eenmaal niet voor elke rol wit laten schminken, en waarom zou ik ook? In Intouchables is de klassentegenstelling het onderwerp, niet huidskleur. Die jongen komt uit de banlieue, waar andere normen heersen dan in de keurige wereld van de man die hij komt helpen. Dáár gaat het om. Niet dat het een zwarte jongen is.”

Europees probleem

Hem nadrukkelijk als zwarte auteur brandmerken is, meent Sy, typisch een Europese benadering, en eigenlijk ook een Europees probleem. Daarom is hij ook, na het succes van Intouchables, met gezin en al naar de Verenigde Staten verkast en speelde daar onder andere in X-men: Days of Future Past en Jurassic World. „Bij de casting in Los Angeles word ik als een Franse acteur gezien, niet als een zwarte acteur. Huidskleur is daar niet belangrijk.” Nou ja, tot op zekere hoogte dan: daags na onze ontmoeting sluit Sy zich aan bij de boycot van de Oscar-uitreikingen 2016, omdat er onder de genomineerden geen zwarte acteurs en filmmakers zijn.

Er zijn veel overeenkomsten tussen de acteur Sy en het personage Chocolat. Zo is ook Sy een natuurtalent, zonder formele acteursopleiding. Hij groeide als zoon van een in 1962 naar Frankrijk gekomen Senegalese vader op in Trappes, een van de voorsteden van Parijs waar de sociale problemen zich opstapelen. Hij is er trots op Fransman te zijn, zegt Sy. Zijn carrière begon omdat hij bevriend was met Jamel Debbouze, een in Frankrijk zeer bekende komiek van Maghrebijnse origine. Die nam hem mee naar Radio Nova, waar hij komische sketches presenteerde. En later naar Canal+ – van het een kwam het ander.

Hoe hij Chocolat ziet? „Als een man die uit balans is. Als slaaf geboren, wordt hij een ster. Dat maakt hem eenzaam, en hij voelt zich ook schuldig. Zijn leven moet een duizelingwekkende ervaring zijn geweest. Als clown werd hij geaccepteerd, niet als mens. Ik heb het gevoel hem nu een beetje te kennen.”