Een olifant in de commune

Is het toeval dat elk initiatief in Kollektivet van vrouwen komt? Mannen zijn passieve sukkelaars en dramaqueens in de nieuwste film van Thomas Vinterberg (Festen, Jagten), waarin kordate nieuwslezeres Anna anno 1975 een commune sticht. Echtgenoot Erik, een architect, stemt aarzelend toe, maar valt even later voor studente Emma. Waarna Anna uit hippie-idealisme het nieuwe paar in de commune uitnodigt en in emotioneel drijfzand belandt.

In Kollektivet wil Vinterberg een weemoedig beeld van een verdwenen levensstijl schetsen, maar tegelijk zijn eigen scheiding opbiechten: hij verruilde na twintig jaar zijn echtgenote voor de jonge actrice Helene Reingaard Neumann, die Emma speelt. „Ik kan niet om deze olifant in de kamer heen”, aldus Vinterberg in Berlijn. „Het is grof je geliefde te vervangen door jonger vlees. Ik deed dat, maar ik had een reden.”

Er is altijd een reden: probleem is dat Kollektivet daar te veel over gaat. Soms kastijdt Vinterberg zijn alter ego Erik, soms praat hij diens gedag goed: de architect is een speelbal van de vrouwen. Het is te persoonlijk en ongemakkelijk allemaal: misschien had Vinterberg zijn olifant beter elders gestald dan in dit zachtkomische groepsportret dat wat pijnlijk op twee gedachten hinkt.