‘Uitroeien bospest remt aanpassing insecten’

Zelfs op een van de ergste uitheemse woekeraars krijgt de Nederlandse natuur greep. Geef bospest de tijd, schrijven biologen.

Amerikaanse vogelkers. foto istock

Het uitroeien van de Amerikaanse vogelkers is misschien contraproductief. Deze ‘bospest’ is een uitheemse woekerstruik die natuurbeschermers in Nederland met wortel en tak proberen uit te roeien. Uit onderzoek dat Nederlandse biologen binnenkort publiceren in Peer J blijkt dat lokale vraatinsecten de plant steeds beter weten te vinden.

De Amerikaanse vogelkers (Prunus serotina) is in Europa in de twintigste eeuw veel aangeplant ter verbetering van productiebossen voor naaldhout. Dat pakte verkeerd uit. De struik verdringt lokale vegetatie. Al meer dan vijftig jaar wordt hij bestreden in natuurgebieden.

Maar nu zaaien twintig biologen twijfel. De groep, onder leiding van hoogleraar evolutiebiologie Menno Schilthuizen van het Leidse instituut Naturalis, onderzocht de Amerikaanse vogelkers onder andere in de Noord-Hollandse duinen. Daar groeit de struik samen met zijn lokale equivalent, de ‘gewone vogelkers’ (Prunus padus). De verwachting was dat lokale vraatinsecten minder goed op de Amerikaanse vogelkers zijn aangepast. Maar nee, op de Amerikaanse vogelkers leven juist bijna twee keer zoveel insectensoorten als op gewone vogelkers. De aantallen zijn wél veel lager. De gewone vogelkers is gewillig slachtoffer van een soort bladluis en de vogelkers-stippelmot, de bospest nauwelijks. Maar er zijn aanwijzingen dat dat verandert. In Polen is de stippelmot bezig om te Amerikaanse vogelkers te veroveren. En rond Eelde (Drenthe) verruimt een bladhaantje (een soort kever) die van nature op lijsterbes leeft, zijn werkterrein naar Amerikaanse vogelkers.

Hier zien we de evolutie aan het werk, denken de biologen. Lokale insecten passen zich aan aan de exotische woekeraar, misschien zelfs zodanig dat hij onschadelijk wordt. Als we in Europa doorgaan met het verwijderen van de bospest, vindt die aanpassing niet plaats, waarschuwen ze, en blijft de bospest woekeren.

Natuurmonumenten, dat Amerikaanse vogelkers bestrijdt, reageert terughoudend. „Dit is maar een enkel aspect van de biodiversiteit. Ook grazers als paarden en koeien eten deze soort liever niet. In de Kennemerduinen dreigt het het hele open duin te verdwijnen. We blijven ingrijpen.”

Auteur Leo Beukeboom, hoogleraar evolutiebiologie in Groningen, is aan de telefoon ook minder stellig. „Die aanpassing van de natuur op de Amerikaanse vogelkers kost wel veel tijd. Deze studie was meer bedoeld voor evolutionair onderzoek dan voor natuurbeleid.”