Te veel leiders die hun partij schaden

De grootste makke van de democratie is niet de democratie zelf. De grootste makke van de democratie is de politiek – en vooral de politieke partij. In vertrouwensonderzoek naar maatschappelijke instituties zakken partijen angstaanjagend ver weg: de laatste Legitimiteitsmonitor Democratisch Bestuur laat zien dat nog maar 30 (!) procent van de bevolking fiducie in partijen heeft. Oost-Europese toestanden.

Dus het verwondert me dat de ene partij na de andere besluit dat er geen lijsttrekkersverkiezing komt. Uiterlijk volgend voorjaar stemmen we voor de Kamer. Lijsttrekkersverkiezingen kweken geestdrift en betrokkenheid. Ze doorbreken introverte partijcultuurtjes, zodat je méér vrijwilligers op de been brengt dan alleen vijftigplussers uit de afdeling Noord-Holland-Noord.

Maar zie. Buma (CDA), Pechtold (D66), Klaver (GroenLinks), Van der Staaij (SGP), Segers (CU) en Thieme (Dieren) zijn publiekelijk al min of meer op één gezet. Met Roemer (SP) gebeurt dit vermoedelijk volgende maand. Met Rutte (VVD) en Wilders (PVV) naar verwachting later - maar ook dit zijn formaliteiten.

Bij de PvdA bestaat wel ambitie voor een lijsttrekkersstrijd. Daar is alleen het gevaar dat kopstukken (Asscher, Aboutaleb) niet meedoen als Samsom zich kandideert - omdat ze vrezen dat ze dan de geschiedenis in gaan als de Brutus die de zittende leider afzette.

Een voetbalbabbelaar die meer gezag heeft dan politiek leiders

Zo dreigt een ontluisterende status-quo. Van Klaver en Segers kun je niets zeggen: zij zijn pas net partijleider. Maar alle anderen gaan al geruime tijd mee. Ze belichamen het tanende gezag van traditionele politiek – gesymboliseerd door de immigratiecrisis, de EU-problemen en de virtuele groei van Wilders.

Het effect is dat de eerste de beste voetbalbabbelaar nu meer greep op het opinieklimaat heeft dan de meeste politiek leiders.

Dus wens je talrijke partijen nieuwe en jongere aanvoerders toe, gekozen door leden en burgers, om zo wat aanzien terug te winnen.

Ook binnen die partijen zijn er genoeg mensen die inzien dat deze tijd avontuur in plaats van behoudzucht vraagt. Maar het gezag van die partijen is zozeer verzwakt dat ze allemaal aan de leiband van hun leider lopen.

Dat deze leiders, soms verblind door ambitie, bijna allemaal door willen, onderstreept dat ze vooral belang aan hun eigen toekomst hechten: minder aan die van hun partij, of aan de democratie als zodanig.