Column

Het moet gezegd: lang leve de elite

Hiep. Hiep... Driewerf hoera voor de mensen met de hoogste inkomens. Ik sluit niet uit dat enkelen van u zichzelf dan feliciteren, maar ik juich met u mee, moet u maar denken. De hoogste inkomens, die ik hier gemakshalve maar vereenzelvig met de elite, hebben het de laatste tijd zwaar te verduren. De elite is schietschijf.

Het Oekraïnereferendum? Een stem tegen het Europese associatieverdrag is ook een stem tegen de elite.

Zelfverrijkende bonusbazen? Het is de elite.

De Panama Papers? Hoe de elite de belastingen tilt.

De ongelijkheid van inkomens en vermogens is sinds het boek van de Franse econoom Thomas Piketty daarover onderwerp van politiek debat. Wat te doen? Ook dat raakt de elite. Inkomens, vermogens en de elite zijn met elkaar verweven, al zullen er ook genoeg mensen zijn die bijvoorbeeld wel tot de culturele elite behoren, maar geen hoog inkomen hebben.

Toch word ik blij van de elite en de hoge inkomens.

Waarom? Om te beginnen een tweet van @statistiekcbs, een week geleden, over de premies volksverzekeringen, zoals de AOW, de AWBZ (bijzondere ziektekosten) en de inkomstenbelasting die Nederlanders in 2014 betaalden. Bij elkaar opgeteld: 86,7 miljard euro.

Het CBS heeft alle huishoudens in tien gelijke groepen verdeeld en vervolgens becijferd wat zij betaalden. Dus: welke financiële bijdrage zij leverden aan onze verzorgingsstaat. Van de 10 procent laagste bruto-inkomens tot de 10 procent hoogste.

De premies volksverzekeringen en AWBZ drukken relatief wat zwaarder op de middeninkomens dan op de 10 procent met de hoogste inkomsten.

Maar het meest opmerkelijke zijn de cijfers over de inkomstenbelasting. De 10 procent hoogste inkomens rekende 25,8 miljard euro af. Dat was meer dan alle andere inkomensgroepen bij elkaar. Die andere 90 procent betaalde samen 21,5 miljard euro.

En toen las ik zaterdag in NRC de uitleg van ondernemer Jort Kelder bij zijn belastingaanslag 2014. Ook vreugdevol. Hij schrijft vaker over zijn belastingen. Zijn aanslag inkomstenbelasting plus volksverzekeringen over 2014 was 206.771 euro. Dat is een effectieve belastingdruk over zijn verzamelinkomen van, afgerond, 35 procent. Kelder daagt de Nederlanders met de allerhoogste inkomens, de 1-procent groep, uit om ook hun belastingaanslag op tafel te leggen. „Zo komen we erachter wie wel en wie niet zijn fair share bijdraagt.”

Hij heeft natuurlijk een punt. Klagen over de elite is gratis, maar een deel van de Nederlandse verzorgingsstaat draait op de belastingen op de hoogste inkomens. En natuurlijk profiteren zij ook van de fiscale regelingen, zoals de aftrekbaarheid van de hypotheekrenteaftrek op koophuizen. In 2014 kwam, zo blijkt uit een eerder CBS-bericht, 49 procent van het belastingvoordeel van de aftrek eigen woning van in totaal 14,2 miljard euro terecht bij de hoogste 20 procent inkomens.

Op basis van een schatting van 770.000 mensen per inkomensgroep kun je becijferen dat de hoogste inkomens gemiddeld 45.852 euro premie en inkomstenbelasting betaalden in 2014. Daar zit Jort Kelder ver boven. Er zouden meer mensen als hij moeten zijn.

Mijn eigen aanslag? 37.896 euro premie en inkomstenbelasting. Over een verzamelinkomen van 99.207 euro.

Wie volgt?