EU trekt 2 miljard uit voor ‘vindbaar’ onderzoek

Internet 500.000 data-experts moeten gegevens doorzoekbaar maken.

Foto Reuters

Alle gegevens van door Europa betaald onderzoek worden openbaar toegankelijk opgeslagen. De data moeten vindbaar, herbruikbaar, en onderling te koppelen zijn. De Europese Commissie trekt komende vijf jaar twee miljard euro uit voor de oprichting van dit ‘internet van data’. Lidstaten en private sector moeten hier nog 4,7 miljard aan toevoegen.

Eurocommissarissen Günther Oetinger (Digitale economie & samenleving) en Carlos Moedas (Onderzoek, wetenschap en innovatie) kondigden de investering dinsdag aan, als onderdeel van een groter programma om een uniforme Europese digitale markt te creëren. Van 2014 tot 2020 trekt de EU 80 miljard euro uit voor onderzoek. Nederland ontvangt daarvan jaarlijks tussen de 700 en 800 miljoen euro, dat is ongeveer 10 procent van al het publieke geld dat in Nederland naar onderzoek gaat.

De commissie wil met het programma rond ‘open science’ onder meer de toenemende inefficiëntie van de wetenschap aanpakken. Veel gepubliceerde experimenten zijn nu slecht herhaalbaar omdat de resultaten en de gegevens over de proefopzet niet, of slordig, zijn opgeslagen. Dit komt mede doordat wetenschappelijke uitgevers er in hun tijdschriften maar beperkt ruimte voor bieden, of niet de goede faciliteiten. Als data wel worden opgeslagen, dan gebeurt dat vaak in formats die niet uitwisselbaar zijn.

De komende 5 tot 10 jaar moeten voor de uitvoering van het plan in totaal 500.000 data-experts worden opgeleid. Zij gaan bij onderzoeksafdelingen het datamanagement verzorgen.

Nationale wetenschapsfinanciers in de EU hebben toegezegd dat ze ook de kant van ‘open science’ op willen, zegt moleculair bioloog Barend Mons van het Leids Universitair Medisch Centrum. Hij is voorzitter van de high level expert group die voor de Europese Commissie de aanbevelingen voor de European Open Science Cloud heeft opgesteld. Hij verwacht dat binnen een paar jaar alle financiers die eis zullen stellen dat data vindbaar, toegankelijk en onderling te koppelen moeten zijn.

In open science kunnen onderzoekers hun bevindingen meteen publiceren. Nu stuurt een onderzoeker, of een groep, een artikel naar een tijdschrift, waar een redacteur een aantal deskundigen zoekt om het artikel te beoordelen.

In het huidige systeem duurt het maanden tot jaren voordat een artikel daadwerkelijk verschijnt, vaak ook nog achter een paywall. Mons: „Dat is veel te lang, bijna onethisch, want het kan levens kosten als het om medisch belangrijke dingen gaat, zoals de link tussen een ziekte en een gen.”