Bijltjesdag voor gehate politieke leiders op tv

Breyten Breytenbach in ‘Nieuwsuur’ (NOS/NTR)

De afrekencultuur is dezer dagen geen exclusief Nederlands verschijnsel. Bondskanselier Angela Merkel wordt zowel in Duitsland als in de rest van Europa buitengewoon hard veroordeeld omdat ze te weinig rekening houdt met de volkswoede over vluchtelingen en de handschoenen waarmee ze de Turkse president Erdogan aanpakt. Brexit-voorstanders maakten er dankbaar gebruik van in hun campagne.

Maar ook processen tegen van corruptie verdachte politici zijn in verschillende landen in gang gezet, nog voor de onthullingen in de Panama Papers slachtoffers konden opeisen.

Er is op de Nederlandse televisie opvallend weinig aandacht voor de beslissing van het Braziliaanse Huis van Afgevaardigden om vervolging van president Dilma Rousseff mogelijk te maken. Nieuwsuur bracht een reportage van correspondent Marc Bessems, maar voor het NOS Journaal van acht uur is het meer een bericht. En dat is merkwaardig voor zulke ingrijpende gebeurtenissen in een land waar we deze zomer wekenlang exclusief alle camera’s op zullen richten.

Tussen de regels door hoor je dat alle verslaggevers meer sympathie koesteren voor de bewindsvrouw dan voor de parlementariërs van wie een meerderheid zelf veel corrupter lijkt te zijn. De gegoede burgerij is een beetje uitgekeken op de socialistische revolte van Rousseff en haar voorganger Lula da Silva. Maar zo diep kunnen we er op televisie natuurlijk niet op in gaan. Bovendien: wie durft er nog een politicus te verdedigen?

Ook de Zuid-Afrikaanse schrijver met een Frans paspoort Breyten Breytenbach was in Nieuwsuur buitengewoon fel in zijn veroordeling van president Jacob Zuma, die hij „gewoon een misdadiger” noemde. Het ANC, waar Breytenbach altijd vooraanstaand lid van was, is verworden tot een politieke kaste die het geld over de balk smijt: „Het is een obscene verkwisting van de middelen van een land, binnen zichtafstand van mensen die creperen van de honger.”

En hoe zit het dan met de corruptie van Jos van Rey, de voormalige VVD-wethouder van Roermond en lid van Tweede en Eerste Kamer, die in Rotterdam terechtstaat?

Ook voor hem neemt bijna niemand het op, De grootste overeenkomst met Rousseff en Zuma is dat ook Van Rey ten diepste overtuigd is van zijn eigen onschuld. En hoe verschillend al deze zaken verder ook mogen zijn, het klopt dat je in al deze gevallen zou kunnen spreken van sterk conflicterende opvattingen over ethiek in de politiek. Juist daarom is het van het grootste belang dat onafhankelijke rechters het oordeel vellen, en geen media, of politici die belang hebben bij een bepaalde uitkomst.

De taak van een goed televisieprogramma zou moeten zijn dat je die verschillende opvattingen over wat een politicus wel of niet zou horen te doen, helder en duidelijk analyseert en laat bespreken. Dat werkt beter dan verhitte verslagen van boze burgers tegen altijd bij voorbaat verdachte leiders.