Saoedi-Arabië veegt oliedeal van tafel, prijzen dalen weer

De olieprijs loopt opnieuw een forse klap op. De olielanden weten hun productie niet te bevriezen.

Minister Mohammed bin Saleh al-Sada van Energie van Qatar licht de mislukking van het overleg over beperking van de olieproductie toe. foto Karim Jaafar / AFP

De hele oliewereld zit deze maandag op schermpjes te staren: blijft de olieprijs hangen op de 40 dollar per vat (Noordzee-olie) of zakt hij door en gaat alle winst van de afgelopen maanden verloren?

Het nieuws dat de olieproducerende landen het zondag in Doha, Qatar, onverwachts geen akkoord bereikten over het ‘bevriezen’ van hun productie op het huidige niveau, joeg de olieprijs maandagochtend meteen met 5 procent naar beneden.

Of de prijs nog verder daalt, hangt af van de analyse die de handel maakt van wat zich in de hoofdstad van Qatar heeft afgespeeld.

In januari dit jaar was de olieprijs na een daling van ruim anderhalf jaar weggezakt tot onder de 30 dollar per vat. Mede door de winning van Amerikaanse schalie-olie was het aanbod op de wereldmarkt veel groter geworden dan de vraag. Olielanden als Rusland, Venezuela en Nigeria, maar ook Saoedi-Arabië, raakten daardoor verder in de begrotingsproblemen.

Op initiatief van Rusland, dat geen lid is van de OPEC – het kartel van olie-exporterende landen – kwamen besprekingen op gang om de productie aan banden te leggen. Saoedi-Arabië, Rusland, Venezuela en Qatar legden de basis voor een ‘bevriezing’ die afgelopen zondag in Doha getekend zou worden. Van een productiebeperking was nog geen enkele sprake.

Iran doet niet mee

OPEC-lid Iran liet al van het begin af weten dat het niet mee zou doen. Internationale sancties hebben het land sinds medio 2012 een belangrijk deel van zijn olie-export gekost. Nu de sancties zijn opgeheven wil Teheran eerst zijn marktaandeel terug voor het mee wil doen aan aan welke ingreep dan ook.

Het Iraanse standpunt was algemeen bekend en leek tot afgelopen zondagochtend geen probleem. Ook zonder Iran gaan we de productie aan banden leggen, lieten de onderhandelaars in Doha doorschemeren.

Dat vooruitzicht alleen al deed de markt de afgelopen weken opleven: de olieprijs begon aan een opmars. Hedgefondsen veranderden hun strategie en zetten niet langer in op een verdere daling, maar juist op een stijging.

Maar een deal bleek geopolitiek niet haalbaar. Het voorstel dat onder leiding van de Saoedische olieminister Ali al-Naimi overeen was gekomen, werd zondagochtend van tafel geveegd door de Saoedische adjunctkroonprins Mohammed bin Salman.

MbS, zoals hij in kringen van analisten wordt aangeduid, is niet van plan om Iran gunsten te verlenen. Het soennitische Saoedi-Arabië en het sjiitische Iran staan recht tegenover elkaar in de conflicten in Syrië en Jemen.

Bovendien heeft de doortastende kroonprins te kennen gegeven dat hij een nieuw oliebeleid wil voor zijn land, hij gaf onlangs aan een deel van de staatsoliemaatschappij Aramco te willen privatiseren. Hoe een en ander in elkaar past en wat MbS precies beoogt is niet duidelijk.

Intussen is de kater in de hoofdsteden van de olielanden groot, met name in Moskou. Rusland heeft zijn opzetje zien mislukken en kan zich opmaken voor een aanhoudend lage olieprijs en fors gat in de begroting.