Plasterk blijft glimlachen na de zoveelste bijna identieke vraag

Is het normaal dat leden van vertrouwenscommissies lekken? Nee, zei minister Plasterk in de rechtszaal.

Auto van minister Ronald Plasterk van Binnenlandse Zaken vertrekt bij de rechtbank na zijn getuigenis in het strafproces tegen ex-VVD'er Jos van Rey. Foto Koen van Weel/ANP

Waarom minister Plasterk vorige week die tweet over het ‘klankborden’ stuurde, wilde de rechtbank weten. „Ik wilde het misverstand wegnemen dat dit gebruikelijk is. Het werk van vertrouwenscommissies die een burgemeester kiezen gebeurt fatsoenlijk. Ik stuurde die tweet vanuit mijn taak om de integriteit te entameren.”

Ook in de Rotterdamse rechtbank bleef Ronald Plasterk (Binnenlandse Zaken, PvdA) er maandag bij dat lekken uit vertrouwenscommissies niet de normaalste zaak van de wereld is. Hij werd als getuige gehoord tijdens het corruptieproces tegen de Roermondse politicus Jos van Rey.

Van Rey, behalve van corruptie en witwassen ook verdacht van het lekken uit de vertrouwenscommissie rond een burgemeestersbenoeming in Roermond, verklaarde eerder dat iedereen lekt. Dat woord gebruikte de ex-wethouder en ex-senator overigens niet. Liever noemde hij het „klankborden in de partijlijn”. Plasterk twitterde daarover en dat was reden voor de verdediging om hem te horen.

Twitter avatar RPlasterk Ronald Plasterk @KustawBessems @volkskrant Heb nu zeer veel burgemeesters en CdKs voorgedragen zien worden. ‘Iedereen doet aan klankborden’ is niet waar.

Grote glimlach

Plasterk was onder grote mediabelangstelling met een glimlach de rechtszaal binnengetreden. Waarom Plasterk moest komen legde rechtbankvoorzitter Jaco Janssen graag uit. „De inhoud van uw tweet raakt de kern van het verweer van de verdachte: namelijk dat binnen de partijlijn vrijelijk wordt geklankbord.”

Wat was zijn definitie van het klankborden dat niet door iedereen gedaan wordt, wilde Janssen weten. Plasterk: „Het prepareren van kandidaten door leden van een vertrouwenscommissie met informatie uit die commissie.” Een journalist van de Volkskrant had op Twitter gemeld dat de verklaring van Jos van Rey hierover een aardig inkijkje bood in de keuken van de politieke benoemingen. Dat kon hij niet onweersproken laten, meldde Plasterk.

Ik heb niet gezegd dat het nooit voorkomt, maar dat iedereen rommelt is gewoon niet juist

Ronald Plasterk over politieke benoemingen

Vaste prik

In zijn verhoor was de minister stellig. Uit alle informatie die hem ter beschikking staat, zoals verslagen van commissarissen van de koning, blijkt niet dat lekken uit vertrouwenscommissies vaste prik is. Plasterk:

„Ik heb niet gezegd dat het nooit voorkomt, maar dat iedereen rommelt is gewoon niet juist.”

De minister baseert zich onder meer op de verslagen rond de benoeming van 103 burgemeesters tijdens zijn ambtsperiode. Daarbij was slechts in enkele gevallen sprake van onregelmatigheden, volgens de minister. „Daar zijn ook veroordelingen voor geweest. En als het zo was dat dat iedereen het altijd zou doen, zou ik het te horen krijgen.”

Plasterk bestrijdt niet dat binnen politieke partijen geklankbord wordt rond benoemingen van burgemeesters en andere ambten. Maar dat is iets anders, volgens hem. Partijen kunnen kandidaten selecteren, ze voorbereiden op de sollicitatie en lobbyen voor het bemachtigen van de post. Dat is allemaal niet strafbaar.

Wettelijke geheimhouding

„Sollicitanten kunnen zich voorbereiden en met iedereen praten zolang het maar niemand is uit de vertrouwenscommissie. Voor hen geldt wettelijke geheimhouding”, aldus Plasterk. Daarmee raakte de minister de kern van de discussie. Van Rey had eerder, door het gebruik van het woord ‘klankborden’, zijn lekken uit de vertrouwenscommissie geschaard onder het gebruikelijke klankborden binnen politieke partijen. Het eerste is strafbaar en het laatste mag, aldus de minister.

Het verhoor van getuige Plasterk duurde twee uur. Die tijd werd vooral gevuld met 27 vragen die de advocaat van Van Rey bedacht had. Vragen die op elkaar leken. Het leidde tot irritaties tussen verdediging en Openbaar Miniserie, hetgeen voorzitter Janssen de opmerking ontlokte: „Kunt u zich voorstellen meneer Plasterk dat we al dagen zo aan de gang zijn?”

Plasterk, die bleef glimlachen, toonde zich verbaasd na de zoveelste vraag waarop hij eerder in een andere variant al geantwoord had: „We gaan nu een kant op dat we vragen herhalen waarop we al antwoord gekregen hebben.” Waarna voorzitter Janssen uiteindelijk ingreep. „Ik wilde al bijna antwoord voor de getuige geven. En dan zijn we op een punt beland…”