Niet loyaal aan de koning? Hup, het land uit!

Dwars Carolien Roelants is Midden-Oostenexpert en scheidt elke week de feiten van de hypes.

Even iets anders. Bahrein. U weet nog wel: op de slipstream van de verkeerd benoemde Arabische Lente kwamen in Bahrein shi’ieten in opstand tegen hun achterstelling bij de sunnitische minderheid. Saoedi-Arabië stuurde 1.000 man troepen als achterwacht, en de Bahreinse oproerpolitie ramde de demonstranten naar huis. Er werden zware gevangenisstraffen uitgedeeld en er werd, zoals gebruikelijk in de regio (en daarbuiten), flink gemarteld en anderszins onderdrukt. Niettemin rommelde de opstand voort, tot en met de dag van vandaag, en morgen.

Daar hoort u weinig van want er zijn belangrijker dingen dan een paar honderdduizend gemarginaliseerde shi’ieten in een Arabisch Golfstaatje. Oneerlijke processen en zo, we weten het nou wel. Wat ik had gemist, was dat het koningshuis een ander strijdmiddel had ontdekt: export van tegenstanders. Dan ben je ook van het gedonder af.

Dit is het procedé: X of Y wordt beschuldigd van bedreiging van de staatsveiligheid of van ‘daden in strijd met zijn plicht tot trouw aan het Koninkrijk’. Het ministerie van Binnenlandse Zaken, of een rechter, ontneemt hem of haar de Bahreinse nationaliteit. Vervolgens moet hij of zij een verblijfsvergunning aanvragen, zoals elke buitenlander. Wie die vergunning niet krijgt en toch blijft, is illegaal in het land en wordt gedeporteerd.

Vandaag nog Bahreini, morgen stateloos in Irak of Libanon

Afgelopen jaren ging het rond de Formule 1 in Bahrein nog weleens over repressie.Foto Kamran Jebreili/AP

Zo werden vorig jaar 208 critici van hun nationaliteit beroofd. Niet iedereen moet er meteen uit; maar die vergunning kan elk moment worden ingetrokken en fungeert dus als zwaard van Damocles. De afgelopen twee maanden werden onder anderen een geestelijke, een arts en een universitair docent gedeporteerd. Vandaag ben je een Bahreini, morgen zit je stateloos in Irak of Libanon.

Ik wilde eigenlijk alleen over Bahrein schrijven, maar zoals dat gaat werd het al googelend steeds interessanter. Bahrein blijkt niet de enige Golfstaat die nationaliteit als wapen inzet, zij het wél op deze schaal. De Verenigde Arabische Emiraten doen het ook. Daar zijn Bidoun, stateloze Arabieren, vaak aan het protesteren omdat ze maar beperkte toegang hebben tot onderwijs en gezondheidszorg en dergelijke. Die krijgen nu ‘economisch staatsburgerschap’ van de Comoren, en wie zich niet rustig houdt wordt, húp, naar de Afrikaanse eilandengroep verscheept. Een liberale blogger kreeg de keuze tussen levenslange gevangenschap of deportatie naar Thailand toen hij niet naar de Comoren wilde. Het werd Thailand. Voor hun paspoorten hebben de straatarme Comoren miljoenen gekregen. Koeweit werkt ook aan dergelijke constructies.

De Golfstaten bieden onderdak aan Amerikaanse en Britse bases, en vechten een potje mee tegen de Islamitische Staat. Daarom bedekken we dit soort schendingen met de mantel der liefde. De afgelopen paar jaar werd er rond de Formule 1-race in Bahrein in de media nog weleens naar repressie verwezen. Maar dit jaar ging het, ook in NRC, eerder deze maand alleen nog maar om Verstappen. Zesde geworden.