Nederland kent zo’n 800 zwijgende getuigen

Vaak gaat het om cruciale informatie die kan leiden tot opheldering van een zaak, maar waarmee mensen niet naar de politie stappen.

Foto Lex van Lieshout / ANP

Vermoedelijk zo’n achthonderd mensen lopen in Nederland rond met informatie over onopgeloste moordzaken. Vaak gaat het om cruciale informatie die kan leiden tot opheldering van een zaak, maar waarmee mensen niet naar de politie stappen.

Die conclusie trekt recherchekundige van de politie Evelien Aangeenbrug. In het kader van haar master of criminal investigation onderzocht zij samen met een Haagse recherchekundige 48 moordzaken die de politie in eerste instantie niet wist op te lossen, maar die later als zogenoemde cold case alsnog met succes werden onderzocht.

Uit het onderzoek blijkt dat veel daders uiteindelijk gaan praten over hun misdrijf. Van de 48 zaken die zij onderzocht, werden er 9 opgelost, omdat de dader zelf naar de politie stapte. „Ze kregen wroeging”, zegt Aangeenbrug.

Wat de recherchekundige opviel was de loslippigheid van daders tegenover anderen dan de politie.

„In 40 procent van de onderzochte zaken bleken daders aan gemiddeld twee mensen in hun omgeving te hebben verteld wat zij hadden gedaan. De meeste van deze getuigen kwamen pas in beeld toen de politie de dader op een andere manier op het spoor was gekomen.”

Op basis van haar onderzoek vermoedt Aangeenbrug dat in Nederland nog veel meer getuigen rondlopen met mogelijk zelfs cruciale informatie over onopgeloste levensdelicten. Als zij de bevindingen uit haar onderzoek afzet tegen het aantal onopgeloste levensdelicten in ons land schat zij dat het om ruim 800 mensen gaat.

Twijfelaars

Aangeenbrug begrijpt dat mensen soms huiverig zijn om met die informatie naar de politie te stappen. „Ze zijn bang voor de dader of vrezen zelf te worden vervolgd, omdat zij niet eerder naar ons zijn toegekomen.”

Aangeenbrug:

„Ik snap dat mensen soms kampen met een duivels dilemma. Maar er zijn manieren waarop getuigen buiten beeld kunnen blijven, bijvoorbeeld door contact op te nemen met Meld Misdaad Anoniem.”

Aangeenbrug vraagt getuigen die twijfelen om naar de politie te stappen bij hun afweging rekening te houden met nabestaanden. „Wie informatie heeft over een onopgeloste moordzaak kan mogelijk een einde maken aan de knagende onzekerheid waarmee zij leven. Nabestaanden vragen zich vaak nog elke dag af wie hun naaste heeft omgebracht en waarom. Wat mij betreft is elke dag van onwetendheid er een te veel.”

Hulp van getuigen

Hoe belangrijk het is dat een getuige naar de politie stapt, blijkt wel uit het onderzoek naar de gewelddadige dood van Marcel Kretzer. De kunstenaar werd in 1995 in Hilversum op straat dood geschopt. De daders bleven buiten schot, tot een vriendin van een van hen zich na zeven jaar bij de politie meldde. Een van de daders had zijn betrokkenheid bij de zaak tegen haar opgebiecht. Mede dankzij deze getuige kon de zaak alsnog worden opgelost.

Ook de moord op de Haagse Daisy Gijsbers kan 42 jaar na dato mogelijk worden opgelost met hulp van getuigen. Anonieme briefschrijvers benaderen sinds vorig jaar een vrouw en wijzen haar overleden echtgenoot als dader aan. De briefschrijvers beschikken over gedetailleerde informatie over het misdrijf dat in 1974 werd gepleegd. Het cold case-team van de Eenheid Den Haag probeert nu de identiteit van de briefschrijvers te achterhalen. Hoewel de zaak verjaard is en de vermoedelijke dader is overleden, wil het team de zaak toch graag ophelderen.

Het aantal gevallen van moord en doodslag in Nederland daalt al jaren. Van zo’n 250 per jaar in de jaren ’90 tot 115 vorig jaar.