Lentewater doet geen pijn

Buiten zwemmen in oncomfortabel koud water, in de lente, is de beste mindfulnesstraining die er bestaat.

Slippers, hemdje, koud biertje: het kan vroeg in het voorjaar al behoorlijk warm zijn, als je ergens uit de wind zit. En als je dan ook nog in de buurt van speels flonkerend water zit, ziet dat er al snel aanlokkelijk uit. Een fijne duik, zo vroeg in de lente, waarom niet?

Inderdaad, waarom niet. De vraag is meer wanneer niet, en waar niet – en met wie –, verder is het een uitstekend idee. Buiten zwemmen, ook (of juist) als het water nog oncomfortabel koud is, is de meest rechtstreekse en toegankelijke mindfullnesstraining die er bestaat. Eenmaal ondergedompeld kan je niet anders dan ‘in het moment’ (lees: water) zijn. Het verdragen van kippenvel terwijl je gewoon rustig doorzwemt en geniet van de aalscholvers, meerkoeten en meeuwen en van de zon op het water, is in essentie meditatief.

Gek genoeg is de vuistregel zo vroeg in de lente: hoe meer zin je (plotseling) hebt om te zwemmen, hoe meer je die gedachte moet wantrouwen. Of in ieder geval moet je heel even nadenken voordat je de impuls omzet in een spontane duik. Want het mag warm zijn aan de kant, het water is nog vrij fris. Dit weekend was de Kralingse Plas bijvoorbeeld 10 graden, en de Noordzee is nu ruim 8 graden – ter vergelijking: het koude kraanwater is doorgaans tussen de 10 en 15 graden, en het gemiddelde binnenzwembad is 28 graden.

Happen naar adem en een omhoog knallende bloeddruk: niet erg

Het goede nieuws: met deze temperatuur doet het niet meer echt pijn om het water in te gaan. Dat is anders bij water van zeg 4 graden, wanneer handen en voeten luid protesteren, en je een acute brainfreeze krijgt als je met je hoofd onder water komt. Dat hoeft overigens geen beletsel te zijn om toch te water te gaan, want je went aan dat gevoel. Een toenemend – maar nog steeds zeer bescheiden – aantal zwemmers zwemt dan ook de winter door, maar ze blijven doorgaans niet veel langer dan een paar minuten in het water.

Nu, bij rond de 10 graden, is het dus niet meer pijnlijk, maar nog wel koud. Dat is schrikken als je er zo maar inspringt. Schrikken is in dit geval happen naar adem en een omhoog knallende bloeddruk. Niet erg, want ook daar wen je aan (en je weet meteen of je een hartkwaal hebt) maar als je het niet verwacht kan het lastig zijn.

Als het idee om te zwemmen na een paar biertjes in de zon is opgekomen, is het zelfs wat riskant. Er verdrinken niet heel veel mensen in Nederland. Maar van het paar handjesvol zwemmers (tussen 15 en 25 per jaar) dat verdrinkt, heeft een aanzienlijk deel te veel alcohol gedronken.

Zwem wel ergens dichtbij de kant

Maar goed, er vanuit gaand dat je dus niet lallend een gracht inspringt, is vroeg beginnen met buitenzwemmen een prima idee. Je koelt wel flink af – dat is meestal de bedoeling – en kan ook onderkoeld raken als je er te lang in blijft, maar dat hoeft geen probleem te zijn: kinderen blijven ook net zo lang in zee tot hun moeder ze er bibberend en met blauwe lippen weer uit plukt. Het is alleen zaak om ergens te zwemmen waar je er meteen uit kan, als je merkt dat je spieren zwaar en stijf worden van de kou. En ‘meteen’ is liever tien meter van de kant dan honderdvijftig. Niet via een heel ingewikkeld lang trappetje, want onderkoelde handen hebben geen kracht. Het is nog te koud om de plas over te zwemmen of even naar een aangemeerde boot te gaan, tenzij je heel ervaren bent. Doe dat pas als het water boven de, zeg, 18 graden is.

Sowieso geldt bij buitenzwemmen dat je moet weten wat je onder water kan verwachten. Veel rivieren en meertjes hebben kleine zandstrandjes, of plekken waarvan bekend is dat je er veilig in- en uitkomt. Lokale kennis: kijk waar de buurtkinderen zwemmen. En springen als je niet kunt zien wat er in het water ligt – oude fietsen, stukken hekwerk, weggerotte meerpalen – is nooit een goed idee.

Dit hele verhaal over watertemperatuur geldt natuurlijk vooral voor bikini-en-zwembroek-zwemmers. Als je een wetsuit aantrekt, kan je nu al vrijwel onbeperkt in het buitenwater zwemmen. Speciaal voor zwemmen gemaakte wetsuits zijn soepel in de schouders en zijn inmiddels makkelijk en tegen niet al te hoge kosten verkrijgbaar. Maar het blijft een beetje valsspelen.